Endurskoðun sauðfjársamnings

Þann 17. janúar var skrifað undir samkomulag um endurskoðun búvörusamninga, þar á meðal samning um starfsskilyrði sauðfjárræktarinnar. 

Þegar samingurinn tók gildi árið 2017 var ráðgert að endurskoðun færi fram tvisvar á samningstímanum, árin 2019 og 2023. 

Fyrri endurskoðuninni var flýtt um eitt ár og tók hún gildi í upphafi árs 2019. Við þá endurskoðun voru gerðar talsverðar breytingar á samningnum, enda stóðu sauðfjárbændur, á þeim tíma, frammi fyrir afkomubresti í kjölfar hruns á afurðaverði haustið 2016 og 2017. Endurskoðunin, sem nú er lokið, er ekki eins umfangsmikil.

Breytingar á sauðfjársamningi

Gerðar voru þrjár meginbreytingar á samningnum:

Beingreiðslur: Hlutfall beingreiðslna sem greiddar eru út á greiðslumark verður 33% af heildarstuðningi til sauðfjárræktar frá og með árinu 2024 og út gildistíma samningsins.

Á móti lækkar hlutfall býlisstuðnings í 16% heildarstuðnings og ullarnýtingargreiðslna í 11,5% heildarstuðnings á sama tímabili.

Býlisstuðningur: Fjölda stærðarflokka eftir gripafjölda í greiðslu býlisstuðnings er fækkað úr sextán flokkum í átta frá og með árinu 2025.

Þá er gerð breyting á hlutföllum milli flokka með það að markmiði að jafna út býlisgreiðslurnar.

Fjárfestingarstuðningur: Ónýttar beingreiðslur í sauðfjárrækt verða frá gildistöku þessa samkomulags nýttar í fjárfestingarstuðning í sauðfjárrækt. Frá sama tíma getur fjárfestingastuðningur numið allt að 40% stofnkostnaðar í stað 20%.

Ekki kosið um samninginn

Ekki var kosið um breytingar á samningnum. Einkum vegna þess að tímarammi til þess þótti of þröngur og mikilvægt að trufla ekki greiðsluflæði til bænda. Þá voru þær breytingar sem gerðar voru í fullu samræmi við fyrri ályktanir deildar sauðfjárbænda innan BÍ sem og ályktanir frá aðalfundum LS undanfarin ár.

Horfum til framtíðar

Árangur af endurskoðun samnings um starfsskilyrði sauðfjárræktarinnar er ásættanlegur enda er stöðugleiki tryggður næstu þrjú árin.

Í samningaferlinu þarf að finna sameiginlegan flöt þar sem allir aðilar ganga sáttir frá borði.

Á það var lögð rík áhersla, af hendi Bændasamtakanna, að hefja nú þegar samtal um starfsumhverfi landbúnaðar í heild sinni til framtíðar. Þar þurfum við sauðfjárbændur að halda áfram að byggja undir framtíð okkar, á sama grunni og verið hefur, þar sem áhersla er lögð á að tryggja sauðfjárbændum laun í samræmi við aðrar starfsstéttir.

Það þarf að skapa stöðugleika í afkomu sauðfjárbænda og byggja á þeim grunni framtíð sauðfjárræktar á öllu landinu. Áfram þarf að efla tollvernd íslenskra landbúnaðarafurða, sú vörn sem tollverndin gefur okkur skapar sóknarfæri og er í fullu samræmi við þær forsendur sem aðrar þjóðir byggja sína landbúnaðarstefnu á. Næsti búvörusamningur mun án vafa snúast í ríkara mæli um áherslur á sviðið loftslagsmála.

Á þeim vettvangi hafa sauðfjárbændur nú þegar náð miklum árangri en hafa líka vilja og getu til þess að gera betur.