Borg grámans

Reykjavíkurborg krefst þess að Gróðrarstöðin Mörk í Stjörnugróf fari af hluta lóðar sinnar í lok þessa árs og árið 2032 og víki alfarið af lóðinni 2040. Borgin hefur nefnilega tekið ákvörðun um að Knattspyrnufélagið Víkingur fái lóðina til frekari uppbyggingar á starfsemi sinni. Ætlar Víkingur að byrja á því að malbika fleiri bílastæði á lóðinni sem þeim hlotnast, ef marka má ummæli framkvæmdastjóra félagsins.

Guðmundur Vernharðsson, eigandi Markar, segir að þetta muni marka endalok gróðrarstöðvarinnar. Borgin hafi ekki boðið aðra lóð undir starfsemina og fyrirtækið hafi ekki tök á að kaupa lóð á samkeppnismarkaði. Afar kostnaðarsamt sé auk þess að flytja starfsemina enda búi áratuga langt ræktunarstarf að baki í Stjörnugróf.

Saga þessa máls er satt að segja kostuleg en hana rekur Guðmundur í nýjasta þætti Útvarps Bændablaðsins og í blaðinu í dag. Upphafið má rekja til þess að árið 2008 mætir þáverandi borgarstjóri, Ólafur F. Magnússon, í hundrað ára afmæli Víkings og lofar því að knattspyrnufélagið fái lóð undir frekari uppbyggingu í Fossvogsdalnum. Í júlí það ár leggur Ólafur tillögu fyrir borgarráð þess efnis að Víkingur fái lóð Gróðrarstöðvarinnar Markar eftir að leigusamningur hennar við borgina rennur út árið 2016. Borgarráð samþykkti tillöguna.

Ekkert samráð var haft við eigendur Markar, Guðmund og eiginkonu hans, um þeirra hagsmuni en þó var hringt kvöldið áður en tillagan var lögð fram til þess að kynna þeim hvað stæði til. Þau fengu hins vegar ekki tækifæri til þess að lýsa sínum hagsmunum og augljóst að ekki var tekið tillit til þeirra við ákvörðunina.

Gróðrarstöðin Mörk hefur staðið samningslaus á lóðinni frá árinu 2016. Viðræður hófust um fullnustu ákvörðunar borgarráðs árið 2018. Eigendur Markar hafa þar átt við teymi embættismanna og lögfræðinga borgarinnar og þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir hefur þeim, að sögn Guðmundar, enn ekki tekist að fá fund með kjörnum fulltrúa eða borgarstjóra. Málið stendur þannig núna að Mörk ber að víkja af lóðinni í áföngum eins og sagði hér að framan.

Gróðrarstöðin Mörk hefur starfað í Stjörnugróf í tæp sextíu ár, eða frá 1967. Þar hefur verið ræktaður upp jarðvegur til þess að græða í trjágróður, blóm og matjurtir sem henta íslenskum aðstæðum sérstaklega. Mörk er eina einkarekna gróðrarstöðin sem enn starfar innan borgarmarkanna en Reykjavíkurborg rekur sína eigin gróðrarstöð í hinum enda Fossvogsdalsins. Almenningur í Reykjavík hefur átt í viðskiptum við Mörk en stærstu viðskiptavinirnir eru verktakar sem vinna að því að fegra borgina með gróðri og svo auðvitað borgin sjálf.

Gróðrarstöðin Mörk er græn starfsemi sem halda mætti að Reykjavíkurborg hefði áhuga á að halda innan sinna marka. Spyrja má hvernig brotthvarf Markar úr borgarlandinu fellur að stefnu Reykjavíkurborgar um sjálfbæra þróun, uppbyggingu grænna svæða, trjárækt og vistvænt borgarumhverfi til framtíðar.

Tillaga Ólafs F. Magnússonar var vanhugsuð og samþykkt þáverandi borgarráðs sömuleiðis. En spurningar hljóta líka að vakna um meðferð málsins hjá seinni tíma borgarstjórum og meirihlutum. Svo virðist sem ekki hafi verið skoðað að finna aðra lausn á málinu en að reka Mörk af lóðinni í Stjörnugróf. Mörk hefur ekki verið boðin önnur lóð innan borgarmarkanna. Ekkert virðist hafa verið hugað að hagsmunum gróðrarstöðvarinnar í öllu ferlinu sem staðið hefur í tæpa tvo áratugi. Skortur á samráði lýsir yfirgangi og skorti á vilja til að hugsa í lausnum. Auðvitað lýsir hún líka skorti á almennri kurteisi. Varla er hægt að draga aðra ályktun en þá að Reykjavíkurborg sé fullkomlega sátt við það að græn starfsemi af þessu tagi, sú síðasta sinnar tegundar í borginni, muni leggjast af. Reykjavík er borg grámans. Þröstur Helgason