Bændur ómissandi í umhverfisvernd

Bændur eru ómissandi í umhverfis- og loftslagsmálum, segir Björg Eva Erlendsdóttir, framkvæmdastjóri Landverndar, í nýjasta þætti Útvarps Bændablaðsins.

Hún telur að tengsl þeirra við náttúruna, þekking og reynsla skipti sköpum þegar kemur að vernd landsins. Hún segir samtalið við stjórnvöld takmarkað og gagnrýnir að farið sé í framkvæmdir áður en heildstæð stefna liggi fyrir, til dæmis í uppbyggingu vindorkuvera.

„Bændur eru einstaklega nauðsynlegir í umhverfismálum af því að þeir skilja náttúruna og vinna í takt við hana öllum stundum,“ segir Björg Eva. Hún bendir á að þeir séu oft „meira hluti af náttúrunni heldur en margir aðrir“ og búi yfir þekkingu á veðurfari, ræktunarskilyrðum, beit og uppgræðslu sem fólk í þéttbýli hafi litla innsýn í. „Þetta er þekking sem þeir hafa bara í blóðinu.“

Landvernd sé í miklum samskiptum við fólk úti á landi, einkum bændur. „Það er alveg stórkostlegur munur á þeim sem eru bændur og hafa verið bændur í kynslóðir, hvað þeir skilja landið betur,“ segir hún.

Samtal fremur við stofnanir en bændur

Landvernd eigi þó oftar í beinum samskiptum við stofnanir en einstaka bændur. „Við erum kannski meira í sambandi við stofnanir heldur en bændur sjálfa,“ segir Björg Eva og nefnir Skógræktina sem lykilsamstarfsaðila. Samtökin hafi einnig verið í samtali við garðyrkjubændur, einkum í tengslum við raforkuverð og forgangsröðun raforku.

Hún undirstrikar að Landvernd sé ekki opinber stofnun, þótt það sé stundum haldið. „Stundum heldur fólk að við séum einhvers konar stofnun og ruglar okkur jafnvel saman við Landgræðsluna,“ segir hún og bendir á að það megi rekja til sögulegs hlutverks samtakanna í uppgræðslu lands. Þá sé Vigdís Finnbogadóttir verndari Landverndar, sem styrki þessa tengingu.

Umsagnir, álag og fáir starfsmenn

Meginhluti starfs Landverndar felist í umsagnagerð. „Við skrifum umsagnir um alls konar mál og við þyrftum eiginlega að vera miklu fleiri, því það er ekkert smávegis sem dynur á af málum tengdum náttúruvernd,“ segir Björg Eva. Hún bendir á að nánast öll starfsemi í landinu tengist umhverfismálum með einhverjum hætti.

Landvernd starfi jafnframt sem regnhlífarsamtök fyrir fjölda náttúruverndarfélaga um allt land. „Þau eru sjálfstæð en aðildarfélög Landverndar og við vinnum mikið með þeim,“ segir hún og nefnir félög á borð við SUNN á Norðurlandi og NAUST á Austurlandi. Þessi samvinna geri samtökunum kleift að fá yfirsýn sem ella væri ómöguleg

Takmarkað samtal við stjórnvöld

Björg Eva segir samskipti við stjórnvöld ekki vera eins regluleg og æskilegt væri. „Ég myndi ekki segja að það væri reglulegt samstarf. Það ætti að vera það að mínu mati,“ segir hún. Landvernd hafi óskað eftir meiri samskiptum og boðið ráðherrum á viðburði samtakanna, auk þess sem fundir hafi verið haldnir í ráðuneytinu.

„En það er mikið að gera hjá ráðherrum,“ bætir hún við.

Hún segir þó gott samstarf vera við margar undirstofnanir ráðuneyta. „Við vinnum mjög mikið með Náttúruverndarstofnun og Minjastofnun og það gengur bara frekar vel.“

Náttúruvernd veik á Alþingi

Að mati Bjargar Evu er staða náttúruverndar veik á Alþingi. „Það eru ekki margir þingmenn sem hafa áhuga á náttúruvernd og greinilega miklu færri en mætti ætla miðað við viðhorf almennings,“ segir hún.

Hún telur rangar ályktanir hafa verið dregnar af því að flokkar með áherslu á náttúruvernd hafi horfið af þingi. „Það voru samt þarna 20 þúsund munaðarlaus atkvæði sem engan fengu fulltrúann á þing,“ segir hún og bætir við að hennar upplifun sé sú að þessir flokkar hafi ekki dottið út af því að þeir hugsi of mikið um náttúruvernd, heldur „kannski af því að þeir hugsa ekki nóg um hana“

Hér er hægt að hlusta á allann þáttinn.