„Ég stend með sveitinni, hún er minn heimur“

Verk eins helsta naívista þjóðarinnar eru um þessar mundir til sýnis á gamla bókasafninu á Drangsnesi við Steingrímsfjörð.

Ísleifur Sesselíus Konráðsson var alþýðulistamaður, fæddur á Stað í Steingrímsfirði árið 1889. Ungur vann hann ýmis störf til sjós og lands en fór til Danmerkur um þrítugt og starfaði m.a. á Hovedbanegaarden, í Tívolí og á Dyrehavsbakken í um hálfan annan áratug. Hann hafði áhuga á myndlist og sagan segir að hann hafi einhverju sinni hitt Kjarval og sá síðarnefndi hvatt hann til að kaupa sér liti og léreft og hefjast handa. Ekki er vitað til að Ísleifur hafi hlotið leiðsögn í málaralist. Hann var einfari í íslenskri myndlist, sjálflærður og kom sér á efri árum upp eigin myndveröld, handan við sögu og tíma, eins og Aðalsteinn Ingólfsson listfræðingur segir í hugleiðingu um verk hans. Myndir hans eru málaðar hnausþykkum litum og sýna gjarnan landslag, ekki endilega raunverulegt heldur eins og það er í hugskoti listamannsins, gróður, fuglalíf og kennileiti.

Hvítt rósatraf

„Í myndum Ísleifs víkur eltingaleikur við staðreyndir alltaf fyrir lönguninni til að „hafa líf í náttúrunni“, eins og hann segir í viðtali við Matthías Johannessen [Morgunblaðið, 1962, innsk.blm.]. Og náttúran í verkum hans er sannarlega sneisafull af lifandi verum (þó ekki mannverum, við þær réði hann sennilega ekki): hestum, kindum, hreindýrum, hvítabjörnum og umfram allt fuglum,“ skrifar Aðalsteinn.

Listamaðurinn taldi náttúruna fulla af vættum og ástæðu þess að menn sæju ekki t.a.m. huldufólk vera þá að „filman í skynjun okkar sé undirlýst“. Hann sá aldrei huldufólk sjálfur en bað fólk um að raska ekki ró þess þar sem verk hans voru sýnd. Í fyrrnefndu viðtali við Matthías sagðist Ísleifur aldrei mála sólsetur því hann vildi hafa tröll í myndum sínum og þau væru aðeins á ferli um nætur. Hann hafði litlar mætur á borginni, þar sem engar væru vættirnar, en þær tengdust landinu í sinni hreinustu og tærustu mynd. Skýin voru í hans huga ein tærasta ímynd fegurðar og kallaði Ísleifur þau „hvítt rósatraf“. Í verkum hans er alltaf veðurblíða enda gætti hann þess að ekki „laumaðist nein vitleysa inn í myndirnar“.

Ísleifur sagði enn fremur í viðtalinu að hauststjörnurnar væru óvenju fallegar við Steingrímsfjörð, sumarnæturnar heiðar og bjartar og að þær færu svo vel við kletta og grænar lautir að ómögulegt sé að fyrirgefa nokkrum manni sem lætur sér sæma að eyða slíkri fegurð til einskis. Á slíkum stað sé ekki hægt að komast hjá því að vera ástfanginn.

Búsæld og fegurð haldast í hendur

Í samantekt Ólafs J. Engilbertssonar um Ísleif segir að í huga listamannsins hafi mestu hamingjustundir hans verið að sitja yfir ánum fyrir norðan og gleyma sér með þeim og því til áréttingar segir Ísleifur í fyrrnefndu viðtali: „Nú flykkjast allir til Reykjavíkur og halda að þar séu fallegar lautir og grasivaxnir balar, en það er ekki hægt að bera það saman við Steingrímsfjörð. Ég stend með sveitinni, hún er minn heimur. Ég hef tekið sveitina með mér, hvert sem ég hef farið. Ég hef aldrei vogað mér lengra en svo að ég gæti tekið æskustöðvarnar með mér.“ Steingrímur lést árið 1972 og hvílir í Drangsneskirkjugarði. Björn Th. Björnsson listfræðingur skipulagði útför hans fyrir hönd vina listamannsins. Hafði Björn ritað í sýningarskrá fyrstu sýningar Ísleifs, í Bogasal árið 1962, að myndveröld hans ætti rætur í íslenskri bændamenningu „... þar sem búsæld og fegurð haldast jafnan í hendur og hrikaleikinn er sem oftast í bland við einhverjar duldar vættir“.

Það er Steingrímur listafélag sem stendur að sýningunni og standa þar að baki þær Ásta Þórisdóttir, Didda H. Leaman, Inga Þórey Jóhannsdóttir og Þórunn Björnsdóttir. Þær segja verk Ísleifs hafa ratað víða en ekki verið til nein heildarskrá um þau fram að þessu. Því er óskað eftir upplýsingum frá fólki um hvað eina sem tengist Ísleifi, svo sem ljósmyndum af verkum hans og honum sjálfum auk upplýsinga um t.d. ljóð hans og muni.

Aðstandendur sýningarinnar bjóða upp á vinnustofur fyrir grunnskólanemendur á svæðinu í tengslum við sýninguna. Hún ber heitið Ísleifur á heimaslóð og verður opin til 17. september nk.