Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 9 ára.
Yeoman – nýstárlegur, dýr en misheppnaður
Á faglegum nótum 18. júlí 2016

Yeoman – nýstárlegur, dýr en misheppnaður

Höfundur: Vilmundur Hansen

Bretinn Thomas Turner hóf feril sinn með framleiðslu reiðhjóla í Wolverhampton árið 1928. Hann útvíkkaði framleiðsluna í lok fimmta áratugar síðustu aldar í bifreiðar, mótorhjól, vélahluti í flugvélar og dráttarvélar. Framleiðslu dráttarvélanna var hætt 1957.

Eftir lok síðari heimsstyrjaldarinnar óx landbúnaðarframleiðsla hratt og vöntun var á tækjum og búnaði til að auka framleiðsluna enn frekar. Turner sá tækifæri í skortinum og hóf fyrirtæki hans framleiðslu á jarðvinnslutækjum. Árið 1947 hóf fyrirtækið hönnun á nýrri tegund dráttarvéla og setti þá á markað tveimur árum seinna undir heitinu Yeoman of England.

Margs konar nýjungar

Yeomaninn þótti á ýmsan hátt á undan sinni samtíð. Þeir voru með fjögurra strokka, 40 hestafla V-laga dísilmótor sem var hannaður af sama manni og hannaði mótorinn í Ferguson TEF20 dráttarvélina. Kveikjan var rafknúin, beislið vökvaknúið og endurbætt útgáfa traktorsins var með ljósum. Fjögurra gíra gírkassinn þótti byltingarkenndur og var staðsettur aftan við ekilssætið.

Turner sérhannaði og sérframleiddi margs konar aukabúnað eins og plóg, herfi og sláttuvélar fyrir Yeomaninn auk þess sem hæglega var hægt að tengja áhöld frá öðrum framleiðendum við traktorinn.
Í auglýsingu frá Turner segir að Yeoman of England-dráttarvélar séu ódýrari í rekstri og geti unnið mun meiri vinnu á hektara þar sem þær séu aflmeiri, tæknivæddari og sparneytnari en aðrir traktorar af sambærilegri stærð.

Há bilanatíðni

Vélarnar þóttu dýrar en sala á þeim ágæt til að byrja með á Bretlandseyjum og eitthvað mun hafa verið flutt út af þeim til landa innan breska samveldisins. Til langs tíma lét salan undan og ódýrari Fordson-dráttarvélar náðu yfirburða markaðsstöðu.

Ýmis vandkvæði við hönnun traktorsins komu fljótlega í ljós. Til dæmis var kælibúnaðurinn fyrir mótorinn of lítill og ofhitnaði hann því reglulega, heddið þótti lélegt og  vélin var iðulega treg í gang í köldu veðri. Gírkassinn var þó helsti Akkilleasarhællinn og bilanatíðni hans há. Til að bæta gráu ofan á svart var oft skortur á varahlutum og stóð Yeomaninn því vikum saman aðgerðalaus á hlaðinu, eigendum þeirra til mikillar gremju og átti það ekki síst við kaupendur þeirra erlendis.

Slæmt orðspor

Þrátt fyrir að Yeoman-traktorinn hafi verið að mestu endurhannaður 1951 var orðspor fyrirtækisins slæmt og sala nýju vélanna lítil. Árið 1957 voru síðustu Yeoman-traktorarnir seldir á hálfgerðri brunaútsölu á verulega niðursettu verði. Einungis voru framleiddir 2.131 Yeoman-dráttarvélar á þeim tæpa áratug sem þeir voru í framleiðslu.

Í dag er Turner-fyrirtækið hluti af Caterpillar og sérhæfir sig í framleiðslu á gírkössum fyrir Manitou og New Holland.

Skylt efni: Gamli traktorinn | Yeoman

Greiðir tæplega helming skuldar við bændur
Fréttir 16. janúar 2026

Greiðir tæplega helming skuldar við bændur

Vegna rekstrarvanda á undanförnum misserum náði Ístex ekki að standa í skilum vi...

Ingólfur sæmdur fálkaorðunni
Fréttir 16. janúar 2026

Ingólfur sæmdur fálkaorðunni

Halla Tómasdóttir, forseti Íslands, sæmdi fjórtán Íslendinga heiðursmerki hinnar...

Mata fær langmest af kjötkvóta
Fréttir 16. janúar 2026

Mata fær langmest af kjötkvóta

Búið er að úthluta tollkvótum fyrir landbúnaðarvörur frá Evrópusambandinu fyrir ...

2025 hlýjast frá upphafi mælinga
Fréttir 16. janúar 2026

2025 hlýjast frá upphafi mælinga

Árið 2025 var hlýjasta árið á Íslandi frá upphafi mælinga samkvæmt upplýsingum f...

Dæmdur fyrir vanrækslu nautgripa
Fréttir 16. janúar 2026

Dæmdur fyrir vanrækslu nautgripa

Héraðsdómur Norðurlands vestra dæmdi nautgripabónda til sex mánaða skilorðsbundi...

Hvað á klukkan að vera?
Fréttir 15. janúar 2026

Hvað á klukkan að vera?

Nú eru í gangi tveir undirskriftalistar á island.is þar sem annars vegar er bari...

Undanþáguheimildir til sameininga felldar niður
Fréttir 15. janúar 2026

Undanþáguheimildir til sameininga felldar niður

Drög að frumvarpi um breytingu á búvörulögum hafa verið birt á vef Alþingis. Í þ...

Tap af nautaeldi nam 19 krónum á hvert framleitt kíló
Fréttir 15. janúar 2026

Tap af nautaeldi nam 19 krónum á hvert framleitt kíló

Enn er nokkurt rekstrartap af nautaeldi á Íslandi og samkvæmt rekstraryfirliti R...