Vísnahornið

Vísnagáta þessi er kennd fleiri en einum og trúlega orðin aldargömul:

Áðan hitti maður mig.

Mátti að nafni leita.

Trúfastur við sjálfan sig

sagðist karlinn heita.

Þessa vísu orti María Bjarnadóttir sem var dótturdóttir Bólu-Hjálmars:

Vermir lund sem vordags blær

vinafunda gaman.

Margra stunda minning fær

muna bundið saman.

Páll Jónsson sem kallaður var skáldi mun hafa þótt kærulaus prestur. Gáfumaður talinn, reikull í ráði og nokkuð drykkfelldur, en hagmæltur þó ekki hafi allt þótt prestlegt:

Andskotans hef ég axlarverk,

enginn það læknað getur,

utan þín heillahöndin sterk.

Heyrðu það! Skrattatetur.

Eitt sinn mun Páll skáldi hafa verið staddur í Rvk. og kaupmaður neitað honum um tóbak, en guggnaði við þessa vísu Páls og lét í té tóbak:

Ef mig lætur arka af stað

austur tóbakslausan,

bið ég sjálfan Satan

að sjóða þig í pausann.

Sagt er að þessa vísu hafi Páll ort á köldu vori þegar allt var heylaust:

Máttugur er góður Guð að gefa hláku

af útsuðri með enga bliku

og hana láta standa í viku.

Þessi vísa mun vera eftir Jón Einarsson á Syðri-Rauðamel, Snæfellsnesi:

Enginn stafur um það sást

í öllum boðorðunum,

hvort að maður matarást

mætti fá á konum.

Og þessi eftirmæli um gæðing mun Jón á Syðri-Rauðmel hafa ort:

Hvar sem sást í fákafans

fremst af öllum bar hann.

Augasteinninn eigandans

alla daga var hann.

Ekki veit ég um hvern Elivoga Sveinn yrkir svona lofgjörð, eða hvort þetta var á annað borð lof:

Ættarsvip af Agli ber hann.

Orðaleikni Grettis sterka.

Spaki Njáll til anda er hann.

Ólafur pá til rausnarverka.

Elivoga Sveinn virðist hér hafa verið nægjusamur varðandi skáldalaun:

Mér ég teldi mesta hnoss.

Mundi draga úr raunum

ef ég héldi að hálfan koss

hlyti að bragalaunum.

Ekki var nú kerskni í öllum vísum Sveins eins og þessi staka ber með sér:

Austri skreytir árdags blik

andar heiti blærinn.

Allt um sveitir kemst á kvik.

Klæðum breytir særinn.

Menn kunnu hér áður að lýsa mörkum í bundu máli, eins og þessi vísa Jóns Gottskálkssonar Skagaskálds ber með sér:

Aftan sneitt og undir gat er á því hægra.

Stýft skal á hinu vinstra vera.

Vel munu kindur þetta bera.

Jón bjó í Ketuseli á Skaga um tíma og orti þessa og lýsti sínum vonum:

Búið verður býsna vel

og borðað spaðið feita,

þegar karl í Ketusel

kemst til rólegheita.

Jón orti þegar hann náði sér í kærustu sem ekki tolldi þó lengi í Ketuseli:

Hunangsart á vörum var

veigabjartri línu

en eitursvarta orminn bar

innst í hjarta sínu.

Umsjón: Magnús Halldórsson mhalldorsson0610[hjá]gmail.com