Fuglar (og menn)

Þar sem náttúruöflin mætast og himinninn er blár, þar sem kyrrðin ræður ríkjum stærstan hluta árs, brestur á með samfelldu kvaki og vængjaslætti um tólf þúsund æðarfugla að vori. Í Loðmundarfirði, þessum tignarlega eyðifirði á Austfjörðum eyða hjónin Ólafur Aðalsteinsson og Jóhanna Óladóttir sumrunum sínum.

Kvikmyndin Fuglar (og menn) í leikstjórn Ingvars Þórðarsonar, Ragnars Axelssonar og Mika Kaurismaki segir sögu þeirra hjóna sem hafa í rúma tvo áratugi helgað tíma sínum uppbyggingu og verndun æðarvarpsins við örðugar aðstæður og byggt upp eitt öflugasta varpsvæði landsins.

Á meðan örfá hús, tóftir og kirkjan að Klyppstað standa eftir sem þögull minnisvarði um tíma mannlífs og blómlegrar byggðar, fá áhorfendur að upplifa samróm manna og fugla í hrífandi og stórbrotinni frásögn þrautseigju og virðingar.

Rof milli manns og náttúru

Segir Ingvar að sínu mati sé að verða rof á milli manns og náttúru hérlendis. Virðing og tenging manneskjunnar við náttúruna er að rofna og þessu þurfi fólk að gera sér grein fyrir.

Ólýsanleg tilfinning sé að upplifa í raun frumstæða tilveru fjarðarins. Þar náist lítið sem ekkert samband raftækja og lætur náttúran sem slík engan ósnortinn. Þau Ólafur og Jóhanna hafi yfir árin myndað traust og samvinnu við dýrin, gæti þess að fæða bæði mink og hrafna sem annars myndu gæða sér á æðarfuglaungum. Einnig hafi Ólafur byggt hverjum fugli kofa til að auðvelda varpið, en hann er gjarnan talinn einn fremsti fuglafræðingur heims þó án nokkurrar formlegrar menntunar á því sviði.

„Í stað þess að byggja skjólvegg fyrir hvern fugl byggir hann hús,“ segir Ingvar. „Þetta eru sex þúsund hús þannig ef maður beygir sig niður og horfir upp er það ótrúleg upplifun að sjá tólf þúsund fugla steypast niður úr himnunum og hver í sitt athvarf.“ Hann bætir við að þau hjónin séu ótrúleg, enda mikil elja og þrek sem þarf til þess að sinna fuglunum á þennan hátt. Einnig þurfi að gæta þess reglulega að vistir séu nægilegar, því Loðmundarfjörður er svo óaðgengilegur að þangað er nær ómögulegt að komast nema á vissum tímum yfir árið.  

Líklega ein besta mynd sögunnar

„Við frumsýndum myndina erlendis fyrst og hún hefur farið núna í um 15 lönd, verðlaunuð í bak og fyrir auk þess að hafa verið valin besta mynd af áhorfendum á Skjaldborgarhátíðinni sem haldin var á Patreksfirði nú í maí.

Í kjölfarið forsýndum við svo á Seyðisfirði og Eskifirði, alls þrjár sýningar nú í lok ágústmánaðar við mikil og góð viðbrögð. Þetta var metsýning á Eskifirði, mættu fleiri en á Michael Jackson,“ segir Ingvar hlægjandi sem áætlar aukasýningu á Eskifirði um miðjan september. Bætir svo við með hógværð að Fuglar (og menn) sé líklega ein besta mynd Íslandssögunnar. Ískalt mat.

Frumsýning myndarinnar er 9. september í Smárabíó, en almennar sýningar hefjast 17. september bæði í Smárabíó og Bíó Paradís.