Vættafundur á Eyjabökkum

Orðsins list kemur að þessu sinni frá Oddbjörgu Sigfúsdóttur.

Oddbjörg fæddist árið 1944 og lést 2015. Hún var dóttir hjónanna Sigfúsar Guttormssonar og Sólrúnar Eiríksdóttur á Krossi í Fellum þar sem hún ólst upp. Hún var fyrst bóndi í Skógargerði en síðar á Arnórsstöðum á Jökuldal og bjó svo í Fellabæ síðari árin. Hún samdi lög, kvæði og sögur, spilaði á hljóðfæri, málaði, teiknaði og prjónaði af list. Dulræn málefni voru henni alla tíð hugleikin, hún þótti hafa hæfileika sem sjáandi og hjálpaði mörgu fólki sem leitaði til hennar.

Árið 1999 skrifaði hún bókina Vættafundur á Eyjabökkum og teiknaði og málaði myndir í bókina. Var tilefnið fyrirhugaðar virkjana- og stóriðjuframkvæmdir á Austurlandi.

„Því hefur lengi verið trúað að Ísland sé fjölbyggt landvættum, og að svo hafi verið frá örófi alda. Í elstu lögum Íslendinga er að finna ákvæði er lúta að umgengni við þessa vættaþjóð. Vættirnir halda verndarhendi yfir ákveðnum stöðum og svæðum, eða landinu öllu – allt eftir stöðu sinni – og flestum er þeim meinilla við alla röskun á náttúrunni. Í bókinni kemur fram að vættirnir hafa áhyggjur af gangi mála á Austurlandi [1999], og efna því til fundar á Eyjabökkum. Þar er samþykkt að koma mikilvægum skilaboðum til mannfólksins, og fær Skógardísin það hlutverk. ...“

Helgi Hallgrímsson, kynning á bókarkápu.

Fundurinn á Eyjabökkum

„... Álfakóngurinn kveikti á töfrasprotanum og setti formlega fundinn. Hann bauð alla velkomna, bæði stóra og smáa, og lýsti ánægju sinni yfir því hvað fundarsókn væri góð. Hann kvaðst bera fullt traust til þegna sinna og þakkaði þeim fyrir hversu friðsamlegir þeir hefðu oftast verið. Það væri grundvallaratriði til farsællar lausnar allra mála. Svo hóf hann upp raust sína og spurði: „Eru hér allir sammála um að vernda náttúruna fyrir skaðlegum breytingum mannanna?“ „Já, já“ heyrðist úr öllum áttum, og Eyjabakkar iðuðu af óteljandi áköfum náttúruvættum. Kóngurinn lyfti töfrasprotanum og sagði virðulega: „Þær náttúruverur sem eiga heima á Eyjabökkum, fá hér með leyfi til að gera sig sýnilegar mönnum, stutta stund í einu.“ „Húrra,“ hrópuðu margir en sumir glottu einkennilega og tautuðu um að þá skildu menn fá að sjá að þeir væru til.

Kóngurinn varaði alla við að hræða fólk að gamni sínu, þá yrðu þeir sviptir leyfinu. Gamall draugur úr sæluhúsinu við Jökulsá á Fjöllum, kallaði yfir alla: „Ég bíð eftir ferðamönnum, því hjá mér fá þeir ógleymanlegar móttökur.“ Kóngurinn ansaði þessu snúðugt: „Þú ættir þá að hætta að hræða alla sem koma, engum líkar vel að fá ekki svefnfrið.“ „Ég vil bara að fólk viti af því að ég er til,“ svaraði draugurinn afundinn.

Úr gljúfrum Jökuslár á Dal við Kárahnjúka kom flokkur vætta. Jötunninn Dúndri úr Dimmugljúfrum hafði orð fyrir þeim og þrumaði svo hátt að fjöllin bergmáluðu því á milli sín:

„Vér mótmælum öll þjófnaði á Jöklu. Það mun raska ró okkar, því hún stýrir draumum vorum og er sú hljómkviða sem heldur oss hugföngnum í heimi andans. Ef Jökla þagnar, vöknum vér til mannheims og þá þurfum vér mikið að éta. Mennirnir verða fyrir því, og munu þeir eigi virkja framar eða hugsa um stóriðju, heldur hverfa aftur inn í andaheiminn, með okkar aðstoð. Ætli þeir séu tilbúnir að skipta við okkur?“ drundi jötunninn.

Kóngur taldi ekki líklegt að menn legðu trúnað á þennan málflutning. Þetta gæti farið, eins og stundum áður, að mennirnir gerðu mistök, vegna vanþekkingar sinnar á lögmálum náttúrunnar. ...“

Vættafundur á Eyjabökkum, bls. 24-26, Oddbjörg Sigfúsdóttir, 1999.