Spraka
Stórlúður þóttu mikill happadráttur fyrr á tímum. Lúðu hefur fækkað mikið og í dag veiðist húm mest sem meðafli. Þær hafa gengið undir ýmsum nöfnum og margar frásagnir eru til um veiðar á þeim.
Lúða (Hippoglossus hippoglossus) er langlífur flatfiskur af flyðruætt. Útbreiðslusvæði lúðu er í Norður-Atlantshafi, Norður-Íshafi, Barentshafi, norðanverðum Norðursjó, við norðan- og vestanverðar Bretlandseyjar og við Norður-Ameríku frá Labrador suður til Cape Cod. Náinn ættingi lúðunnar, Kyrrahafslúða (Hippoglossus stenolepis), finnst í Kyrrahafi en hún er af mörgum fiskifræðingum talin undirtegund lúðu.
Lúðan er botnfiskur sem finnst allt í kringum Ísland en mest er um hana við Suðvestur- og Vesturland og eru þekkt lúðumið undan Vestfjörðum og á Breiðafirði. Hún lifir á 20 til 2000 metra dýpi og í hita frá 1 °C til 15 °C. Lúðan er göngufiskur og flækist víða og hafa lúður merktar við Ísland veiðst við Nýfundnaland. Stórlúður éta flest sem að kjafti kemur en helsta fæða hennar eru fiskar, karfi, þorskur, ýsa, hrognkelsi, steinbítur og loðna auk krabbadýra. Helstu óvinir lúðu eru selir, smáhveli og hákarlar, auk inn- og útvortis sníkjudýra.
Lúða er stærst allra flatfiska og með stærstu beinfiskum. Stærsta lúða sem mælst hefur við Ísland var 365 sentímetra að lengd, 45 sentímetra þykk og 266 kíló að þyngd en lengsta lúða sem mælst hefur veiddist við Noreg og var 470 sentímetrar að lengd.
Talið er að lúður geti orðið allt að fjörutíu ára gamlar. Þær eru seinþroska, hængar verða kynþroska í kringum átta ára en hrygnur tíu til tólf ára. Hrygningartími lúðu við Ísland er frá febrúar og fram á vor og hrygni hún djúpt suður af landinu á allt að 1000 m dýpi. Talið er að hrognin færist upp á við í sjónum eftir hrygningu og að seiðin berist með straumnum upp að suðurströnd Íslands. Lúðan heldur sig á uppeldisstöðvum þar til hún er þriggja til fimm ára en þá fer hún í dýpri sjó í leit að fæðu.
Sókn í lúðu hefur verið mikil í Norður-Atlantshafi og sums staðar hefur stofninum verið útrýmt. Lúða hefur einnig verið ofveidd við Ísland. Lúðuafli er nú í sögulegu lágmarki, hann var 630 tonn árið 2005. Mestur var afli Íslendinga um 1950, eða 2364 tonn.Langlífum fiskum sem verða kynþroska seint á lífsleiðinni eins og lúðan er sérlega hætt við ofveiði. Lúðan sem veiðist nú á Íslandsmiðum er að mestu ókynþroska fiskur og veiddur sem meðafli í öðrum veiðum.
Lúðuveiðar voru stundaðar fyrir utan Vestfirði árin 1884–1898 af Bandaríkjamönnum. Lúðan var veidd á línu, flökuð og söltuð í tunnur. Lúðan sem var veidd á Íslandsmiðum var stór og oft var veiðin mikil.
Áður fyrri gekk lúða undir mörgum nöfnum og meðal annars nefnd flyðra, heilagfiski, spraka, stórlúða, beitulok, brosma, depla, gjafalóa, greiplúða, hálfhvít, kveita, lóulok, lúra, para eða stegla. Lúðvík Kristjánsson segir í Íslenzkum sjávarháttum að flest þessara heita séu staðbundin eða hafi orðið til í munni sjómanna og þá einkum þau styttri og megi af heiti lúðunnar gera sér grein fyrir stærð hennar.
