Söfnun og sáning á birkifræi

Verkefnið Söfnun og sáning á birkifræi er samstarfsverkefni Landgræðslunnar og Skógræktarinnar og hófst árið 2020. Að baki verkefninu stendur öflugur samstarfshópur fyrirtækja og frjálsra félagasamtaka ásamt stofnununum tveimur.

Sameinuðu þjóðirnar hafa lýst áratuginn 2021-2030 áratug endurheimtar vistkerfa.

Talið er að við landnám hafi þekja birkiskóga verið um 25% af heildarflatarmáli landsins. Við lok nítjándu aldar má heita að stefnt hafi í gjöreyðingu birkiskóga hér á landi. Með lögum um skógrækt og varnir gegn uppblæstri lands hófst skipulagt starf við að vernda leifar birkiskóga og efla útbreiðslu þeirra. Það starf hefur skilað þeim árangri að nú er þekja birkiskóga um 1,5%.

Bonn-áskorunin

Nú hafa stjórnvöld sett sér það markmið að við lok ársins 2030 hafi heildarútbreiðsla birkis náð 5% af flatarmáli landsins. Þar er átt við bæði gamla og uppvaxandi skóga. Þetta er liður í alþjóðlegu átaki, svokallaðri Bonn- áskorun, um aukna útbreiðslu skóga í þágu náttúrunnar og samfélaga fólks. Auk þess er endurheimt birkiskóga snar þáttur í áætlunum stjórnvalda um aðgerðir til að auka kolefnisbindingu, draga úr kolefnislosun og stuðla að jarðvegsvernd.

Verkefnið Söfnun og sáning á birkifræi er liður í þessu átaki. Með verkefninu er í raun verið að nýta getu birkisins til að dreifa sér með sjálfgræðslu. Útbreiðsluaukning birkiskóga frá byrjun síðustu aldar er að mjög miklu leyti að þakka sjálfgræðslu birkis með fræi.

Máíþví sambandi nefna góðan árangur við endurheimt birkiskóga á Þórsmörk og svæðum þar í kring. Þegar friðun þess svæðis hófst var ekki annað eftir af hinum fornu skógum en nokkrar torfur. Nú er svæðið þakið skógi. Einnig má benda á birkiskóginn sem nú er að vaxa upp á Skeiðarársandi. Það svæði var skóglaust eftir Skeiðarárhlaupið árið 1996 en nú er þar að vaxa upp einn af stærstu birkiskógum landsins, eingöngu með sjálfgræðslu.

Markmið að efla útbreiðslu birkis

Verkefnið Söfnun og sáning á birkifræi hefur ekki eingöngu það markmið að efla útbreiðslu birkis. Reynslan hefur sýnt að þátttaka almennings og skilningur á mikilvægi landbótaaðgerða er lykillinn að árangri. Verkefnið gefur almenningi færi á að leggja sitt af mörkum til landbótastarfs og stuðlar þannig að auknum skilningi á mikilvægi landbótastarfs í baráttunni gegn loftslagsbreytingum.

Tökum þátt í að safna birkifræi í haust og annaðhvort sáum því sjálf í valin svæði eða skilum því í sérstaka merkta kassa í Bónusverslunum eða Olísstöðvum um allt land. Deilum myndum og frásögnum á samfélagsmiðlum með myllumerkinu #birkifræ og notum @birkifræ til að tengja innleggin samfélagsmiðlum fræsöfnunarinnar.