Nýsjálenskt lambakjöt á Íslandi
Heildsalan Danól er handhafi WTO intnflutningskvóta á lambakjöti og hefur flutt inn nálægt átján tonnum á árinu. Stjörnugrís ehf. hefur séð um að selja vörurnar og dreifa á markað.
Í samtali segir Geir Gunnar Geirsson, forstjóri Stjörnugríss, að tæplega helmingurinn af þessum átján tonnum sé seldur. Hann bendir á að þetta sé sáralítið hlutfall af heildarsölu lambakjöts á Íslandi og furðar sig á þeirri gagnrýni sem þessi viðskipti hafa fengið en Guðni Ágústsson, fyrrverandi landbúnaðarráðherra, birti ádrepu um málið í Morgunblaðinu á mánudag.
„Það eru boðnir út tollkvótar í lambakjöti eins og öllu öðru kjöti,“ segir Geir Gunnar. „Hingað streymir inn svínakjöt, nautakjöt, kjúklingur, ostar og egg. Það er ekki talið í átján tonnum, heldur í þúsunda tonna tali á hverju einasta ári og það virðist enginn hafa áhyggjur af því. Í svínakjöti er hátt í þrjátíu prósent sem er flutt inn, en ég held að innflutningurinn á lambakjötinu nái ekki einni prósentu,“ segir hann. Samkvæmt gögnum um innflutning og framleiðslu árið 2025 má sjá að innlend framleiðsla á kindakjöti var 7.811 tonn á meðan innflutningur var 16 tonn, eða rúmlega 0,2 prósent.
Eftirspurn eftir sumum vöðvum
Á hverju ári eru boðnir út WTO og ESB tollkvótar og geta handhafar flutt vörur inn tollfrjálst upp að fyrir fram skilgreindu magni. „Ef það er ekki næg eftirspurn þá er kvótanum úthlutað,“ bendir Geir Gunnar á. „Eins ef þú býður eitthvert málamiðlagjald getur vel verið að þú lendir í því að fá hundrað tonna kvóta af lambakjöti, eins og gerðist hjá okkur á sínum tíma,“ segir Geir Gunnar, en Stjörnugrís prufaði að flytja inn lítið magn af lambakjöti fyrir nokkrum árum, en því hafi verið sjálfhætt.
„Við leggjum enga sérstaka áherslu á þetta og það þýðir lítið að selja þetta í búðir. Hins vegar verður á tímabilum skortur á ákveðnum vöðvum og því skapast einhver eftirspurn eftir því.“ Hann segir innflutningsaðila ekki hafa nýtt sér innflutningskvótann á lambakjöti nema í mjög litlu mæli, en síðast var boðin út um 350 tonna innflutningsheimild til 12 mánaða.
Herjar allt á hvort annað
Geir Gunnar gagnrýnir hversu mikið er flutt inn af hvers kyns kjöti, en allt hafi þetta áhrif á hvort annað. Eins hafi tollskráin ekki verið uppfærð í áranna rás eða fylgt vísitölu þannig að innflutningur á fullum tollum umfram úthlutaða tollkvóta geti borgað sig í mörgum tilfellum. „Því er lítill hvati hérna innanlands til að framkvæma eða auka framleiðslu, þar sem aukinni eftirspurn er mætt með innflutningi á fullum tollum.
Framleiðsla lambakjöts hefur dregist saman af mörgum ástæðum, til að mynda vegna aukins framboðs á ódýrari kjöttegundum,“ segir Geir Gunnar og vísar þá meðal annars til innflutts kjúklings, svínakjöts og nautakjöts. Neytendur leiti því frekar í hagstæðari vöru þegar hún er í boði. „Allt herjar þetta hvort á annað með einum eða öðrum hætti.“
Aðspurður segir hann Stjörnugrís flytja inn svínakjöt eftir að hafa staðið fyrir utan innflutninginn um árabil. „Við auglýstum okkur sem eina svínakjötsframleiðandann sem væri bara með íslenskt kjöt, en svo áttuðum við okkur á því þegar fram liðu stundir að við þyrftum annaðhvort að vera með eða að verða undir í samkeppni. Það eru allir að flytja inn einfaldlega vegna þess að menn geta ekki staðið fyrir utan þetta ef þeir ætla að vera samkeppnisfærir í þessum bransa,“ segir hann.
