Nýr og öðruvísi skúfhólkur þrívíddarprentaður á Handverkshátíð

 „Gamla víravirkið er það sem ég hef lagt áherslu á, hef sérhæft mig í því og farið víða um land til að kenna þetta forna handbragð,“ segir Júlía Þrastardóttir, gulls­míða­meistari á Akureyri. 

 

Þessa dagana er Júlía önnum kafin við að hanna og útfæra nýjan skúfhólk sem ætlunin er að nota við hversdagsskotthúfu.

 

Handverkshátíðarnefnd varpaði hugmyndinni fram við Þjóð­­háttafélagið Handraðann í Eyja­firði og fékk Júlíu í samstarf við hönnun og framleiðslu á þessum nýja skúfhólk sem á að henta vel til daglegs brúks, ekki við þá þjóðbúninga sem til eru nú. Eitt af meginmarkmiðum með þessu verkefni er að skúfhólkurinn fáist á viðráðanlegu verði. Vinna við hönnun hefur staðið yfir undanfarnar vikur og mun Júlía í samvinnu við Þjóðháttarfélagið Handraðann, Fab Lab á Akureyri og Handverkshátíð í Eyjafirði kynna hann á hátíðinni.  „Við erum í samvinnu með þetta verkefni, ég teiknaði skúfhólkinn og þeir hjá Fab Lab sem kynna sína starfsemi á hátíðinni ætla svo að segja í beinni útsendingu að þrívíddarprenta hann meðan á hátíðinni stendur,“ segir hún.

 

Gaman að gömlu handverki

 

Júlía lauk gullsmíðanámi árið 2009 og hlaut meistararéttindi árið 2011. Hún tók þátt í Norðurlandakeppni í gullsmíði ári eftir námslok og hreppti annað sætið. Þá lauk hún einnig námi frá Le Arte Orafe á Flórens á Ítalíu þar sem hún lærði steinísetningu og leturgröft upp á gamla mátann, fornt handbragð við steinígræðslu og leturgröft. „Ég hef virkilega gaman af þessu forna handverki, ég er þannig gerð að ég vil læra handbragðið, vita hvernig hlutirnir voru gerðir áður fyrr, en hef langt í frá nokkuð á móti vélum og tækjum sem létta manni störfin. Fyrst þarf ég bara að fá tilfinninguna fyrir gamla handverkinu,“ segir Júlía. 

 

Út fyrir rammann

 

Íslenska höfuðfatið skotthúfa er borið við upphlut og peysuföt, svört húfa með skotti og var upphaflega prjónuð úr smáu bandi með skúf úr þeli, en síðar var hún saumuð úr flaueli og með silkiskúf.  Á mörkum skúfs og húfu er skúfhólkur úr silfri, gulli eða gylltum eða silfruðum vírborðum.

 

„Við erum í raun að þróa eitthvað nýtt en samt eftir gömlu handverki. Það er vissulega mikilvægt að halda í gamlar og fornar hefðir og þær mega alls ekki gleymast. Það er þó jafnframt nauðsynlegt að fylgja þróuninni, færa okkur líka til nútímans án þess að hið gamla tapi sínu gildi. Það má alveg orða það svo að við förum vel út fyrir rammann með þessu tiltæki. Þetta eru gjörbreytt vinnubrögð og allt annað efni en áður hefur tíðkast,“ segir Júlía. 

 

Nýi skúfhólkurinn verður úr plasti, harla óvenjulegt miðað við það sem tíðkast.

 

Íslenskur þjóðbúningur kostar skildinginn, en sem dæmi leggur skúfhólkur einn og sér sig á 40 til 110 þúsund krónur. „Við erum að vona að sá sem við nú vinnum að verði á mun viðráðanlegra verði, helst undir 10 þúsund krónum.“ 

 

Mikill áhugi fyrir íslenskum búningum

 

Júlía segir að æ fleiri konur fái sér íslenskan búning og í raun megi tala um sprengingu í þeim efnum. Frá því hún hóf störf eftir nám hefur hún boðið upp á námskeið í sinni sérgrein, víravirkinu, og þátttaka sé jafnan góð, hvar á landi sem er. „Það er mikil vakning í þessu og fer bara vaxandi og bara gaman af því,“ segir hún. Margar konur vilja sauma sinni búning frá A til Ö þó verkefnið sé tímafrekt. „Það er ánægjulegt að sjá árangur erfiðis síns að verki loknu og konurnar klæðast búningi sínum með enn meira stolti fyrir vikið.“