Innleiðing Árósasamningsins

Ísland er í innleiðingarferli á Árósasamningnum, sem veitir almenningi aðkomu að málsmeðferð og stjórn umhverfismála, og nýverið var fjórðu stöðuskýrslunni skilað inn í samninginn um gang mála við innleiðinguna.

Í skýrslunni er meðal annars fjallað um þær breytingar sem hafa orðið til bóta fyrir samninginn frá síðustu skýrslu sem gefin var út 2021. Þar kemur fram að réttur almennings til upplýsinga og þátttöku í umhverfismálum sé nú almennt tryggður með samræmdri lagaumgjörð, opnum gagnagáttum og sífellt vaxandi rafrænu aðgengi að upplýsingum. Fjallað er um aukinn fjárstuðning við umhverfissamtök og hlutdeild þeirra í stefnumótun, auk lagabreytinga sem hafa verið gerðar til að tryggja að almenningur eigi raunverulegan aðgang að ferlum leyfisveitinga – sérstaklega í tengslum við fiskeldi. Einnig er fjallað í skýrslunni um sívaxandi áherslu á fræðslu, kynningu og samráð í umhverfismálum.

Rétturinn að upplýsingum, þátttöku og réttlátri málsmeðferð

Ísland fullgilti Árósasamninginn í október 2011, en í honum er kveðið á um rétt almennings að upplýsingum um umhverfismál, rétt til þátttöku í undirbúningi að ákvörðunum sem snerta umhverfið og réttlátri málsmeðferð í málum sem varða umhverfið.

Samningurinn er í stöðugri endurskoðun en hann var undirritaður árið 1998 af 35 ríkjum í Árósum í Danmörku og er talinn meðal mikilvægustu alþjóðlegra samninga á sviði þátttökulýðræðis í umhverfismálum. Hann er bæði lagalega bindandi og setur siðferðileg viðmið – og hefur þannig haft víðtæk áhrif á stefnumótun og lagasetningu í umhverfismálum í Evrópu.

Of stuttur samráðstími

Skýrslan var í samráðsferli í Samráðsgátt stjórnvalda á tímabilinu 2.–30. júní og segir í tilkynningu úr umhverfis-, orkuog loftslagsráðuneytinu að tekið hafi verið tillit til tillagna sem þar bárust við gerð lokaskýrslunnar. Í samráðsferlinu kom fram sú gagnrýni að samráðstíminn hefði verið of stuttur og að drögin hefðu ekki verið aðgengileg á íslensku.

Í tilkynningunni segir að aðildarríkjaráðstefna Árósasamningsins verði haldin í áttunda skipti dagana 17. til 19. nóvember. Hún sé haldin á fjögurra ára fresti þar sem teknar eru ákvarðanir um framkvæmd samningsins, svo sem þróunar- og vinnuáætlun.

Ísland eigi fulltrúa í vinnuhópi sem sér um framkvæmd samningsins á milli aðildarríkjaráðstefna í samstarfi við skrifstofu samningsins.