Íbúar uggandi vegna starfsemi efnaverksmiðju

– Hátt hlutfall pfas-efna í blóðsýnum

Nú er komið í ljós að magn pfas-efna, svokallaðra eilífðarefna, hefur greinst í blóði 70% íbúa í bæ í grennd við Blackpool, í því sem talið er háu magni, yfir 20ng/ml.

Efnaverksmiðja sem framleiðir flúorefni til iðnaðar er staðsett í útjaðri bæjarins. Bæjaryfirvöld hyggjast loka tveimur ræktarlöndum í grennd við verksmiðjuna og ráðleggja íbúum að þvo og afhýða það sem þeir rækta sjálfir.

Nýrnakrabbamein algengari

Fjöldi fólks býr í grennd við efnaverksmiðju AGC í bænum Thornton-Cleveleys, norður af Blackpool á Bretlandi. The Guardian greinir frá niðurstöðunum og þar kemur fram að í blóði sonar eins viðmælanda mældist magnið 111 ng/ml.

Mælingar sýndu að nær 70% þeirra sem blóðsýni voru mæld úr reyndust innihalda aukið magn Pfoa, sem tengt er alvarlegum sjúkdómum, sér í lagi nýrnakrabbameini.

Bresk stjórnvöld létu gera rannsókn á svæðinu. Í niðurstöðum hennar komust rannsakendur að þeirri niðurstöðu að á tveimur svæðum í grennd við Blackpool er tíðni nýrnakrabbameina hærri en almennt er. Tíðni annarra krabbameina reyndist ekki hærri en á landsvísu.

Ítarlegri úttekt var gerð og niðurstöður hennar þær að mögulega væri um tilviljanakenndar sveiflur að ræða og ekki tilefni til frekari rannsókna að svo stöddu.

Áhyggjufullir íbúar

Íbúi segist áhyggjufullur og óttast að mikill skaði sé þegar skeður. Annar sem nýlega lét fjarlægja krabbameinsæxli, sem myndast hafði í baki hennar, og hefur glímt við mikil heilsufarsvandamál, spyr hvernig hægt sé að losna við slík efni úr líkamanum. 436 ng/ml mældust í blóði hennar.

Yfirvöld hafa ráðlagt íbúum í kílómetra radíus við efnaverksmiðjuna að þvo og afhýða það sem þeir rækta í görðunum sínum og neyta ekki eggja úr heimaræktun. Sveitarfélagið hefur áætlanir um að loka tveimur ræktunarsvæðum, þar sem íbúar hafa ræktað grænmeti nálægt verksmiðjunni, af heilsufarsástæðum.

Íbúi sem hefur ræktað í matjurtagörðunum undanfarin fimm ár fékk afhent bréf um að gildi Pfoa-efnis í rauðrófum sem hann ræktaði hefði mælst hæst af öllu því sem var mælt.

Mælingar hafi ekki spádómsgildi

Talsmaður AGC Chemicals Europe segir í viðtali við The Guardian að þau séu meðvituð um blóðrannsóknir íbúanna en niðurstöðum hafi ekki verið deilt með þeim. Hann leggur áherslu á að bresk stjórnvöld segi mælingar á eilífðarefnum með blóðsýnatökum ekki hafa spádómsgildi um framtíðarheilsu og geti stundum valdið óþarfa áhyggjum.

Fyrirtækið framleiðir flúorefni sem eru notuð í bílaiðnaði, flug- og geimferðriðnaði, olíu- og gasiðnaði.

Pfas-efni eru þúsundir tilbúinna efnasambanda, gjarnan kölluð eilífðarefni, þar sem þau brotna hægt eða ekki niður og safnast upp í lífverum og umhverfi. Á Bretlandi eru engin öryggisviðmið um magn Pfas-efna í blóði. Í Bandaríkjunum er viðmiðið 20ng/ml. Hollenska lýðheilsu- og umhverfisstofnunin reiknaði sambærilegt gildi út frá öryggisviðmiðum Matvælaöryggisstofnunar Evrópu. Reiknað viðmið þeirra er 6,9 ng/ml. Mælt gildi yfir hámarksviðmiðum þýðir ekki að viðkomandi verði örugglega veikur. Pfas-efni finnast víðar en í matvælum, svo sem í byggingarefnum, fötum, raftækjum og snyrtivörum. Slík efni mælast í blóði nær allra. Evrópskar rannsóknir hafa þó sýnt að þau fari minnkandi og séu svæðisbundin, svo sem hollensk rannsókn frá 2025.