Hömlur settar á eignarhald á landi

Samkvæmt breytingum á lögum um eignarráð og nýtingu fasteigna sem samþykkt hafa verið á Alþingi mega tengdir aðilar ekki eiga meira en tíu þúsund hektara lands nema að fenginni undanþágu landbúnaðarráðherra.

Víðtækustu breytingarnar voru gerðar á jarðalögum. Í fyrstu grein laganna segir að markmið þeirra sé að stuðla að því að nýtingu lands og réttinda sem því tengjast sé hagað í samræmi við landkosti og með hagsmuni samfélagsins og komandi kynslóða að leiðarljósi, að teknu tilliti til mikilvægis lands frá efnahagslegu, félagslegu og menningarlegu sjónarmiði.

Tryggir landbúnaðarland

Markmið laganna er þannig meðal annars að stuðla að fjölbreyttum og samkeppnishæfum landbúnaði, náttúruvernd, viðhaldi og þróun byggðar og um leið þjóðfélagslega gagnlegri og sjálfbærri landnýtingu. Tryggja skal svo sem kostur er við framkvæmd laganna að land sem er vel fallið til búvöruframleiðslu sé varðveitt til slíkra nota og að fæðuöryggi sé tryggt til framtíðar.

Líta skal til nýtingar

Samkvæmt breytingum sem gerðar voru á jarðalögum er skylt að afla samþykkis ráðherra fyrir ráðstöfun beins eignarréttar yfir fasteign, eða afnotaréttar til lengri tíma en sjö ára í ákveðnum tilfellum. Ef fasteign er lögbýli og viðtakandi réttar og tengdir aðilar eiga fimm eða fleiri fasteignir í lögbýlaskrá, enda sé samanlögð stærð þeirra a.m.k. 50 hektarar. Þá er einnig skylt að afla samþykkis ef viðtakandi réttar og tengdir aðilar eiga fyrir fasteign/fasteignir sem eru samtals 1.500 hektarar eða meira. Mat á því hvort samþykki á eignarhaldi skuli veitt ber ráðherra að líta til þess hvernig viðtakandi réttar og tengdir aðilar nýta fasteignir og fasteignaréttindi sem þeir eiga fyrir eða hafa afnot af. Samþykki skal að jafnaði ekki veitt ef viðtakandi réttar og tengdir aðilar eiga fyrir fasteign eða fasteignir sem eru samanlagt 10.000 hektarar eða meira að stærð nema umsækjandi sýni fram á að hann hafi sérstaka þörf fyrir meira landrými vegna fyrirhugaðra nota fasteignar.

Undantekningar frá meginreglu

Óskylt er að afla samþykkis ráðherra ef viðtakandi réttar er nákominn þeim sem ráðstafar rétti en með því er átt við skyldmenni, svo sem maka, barn, systkini, foreldri og svo framvegis. Þá þarf ekki að afla samþykkis ef ríkissjóður eða sveitarfélag ráðstafar fasteign eða er viðtakandi réttar.