Framleiðsluvilja bænda þarf að auka

Í lok síðasta mánaðar var greint frá því í Bændablaðinu að algengt sé að veitingamenn notist við erlent hráefni í sinni framleiðslu – sérstaklega þegar kemur að nautakjöti. Helstu ástæðurnar voru ótryggt aðgengi að kjöti af miklum gæðum.

Margrét Gísladóttir, framkvæmdastjóri Samtaka fyrirtækja í landbúnaði (SAFL), segir að það væri frábært ef sláturhús gætu alltaf boðið upp á íslenskt nautakjöt af þeim gæðum og magni sem þarf til þess að veitingamenn geti reitt sig á það.

„Við búum hins vegar við það að vera á frekar litlum markaði og framboðið getur verið sveiflukennt yfir árið,“ segir Margrét. Sláturhús hafi hins vegar séð skýra aukningu í gæðum framleiðslunnar sem megi gera ráð fyrir að eigi eftir að aukast mjög hratt með tilkomu nýs erfðaefnis af Angusholdanautum og kyngreiningu á nautasæði. „Það er rosalega bjart yfir nautakjötsframleiðslunni en starfsumhverfið þarf að geta stutt við þessa þróun.“

Af þeim sökum hafi afurðastöðvar ýtt á auknar heimildir til hagræðingar og sameininga sem fékkst í gegn með síðustu breytingum á búvörulögum. Aðgerðir hafi hins vegar setið á hakanum þangað til í vor þegar niðurstaða fékkst um lögmæti laganna fyrir dómstólum. „Hagræðingaraðgerðir gefa möguleika á að skapa fjárhagslegt svigrúm meðal annars til þess að auka framleiðsluvilja hjá bændum.“

Minni ásetningur og aukinn innflutningur

„Við sjáum metinnflutning á nautakjöti ár eftir ár á meðan það er lítil breyting í magni íslenskrar framleiðslu. Aukinni eftirspurn á markaði hefur því verið svarað með innflutningi,“ segir Margrét. Hún sjái mikil tækifæri í innlendri nautakjötsframleiðslu, enda sé eftirspurnin til staðar. SAFL tali fyrir aukinni innlendri framleiðslu, en það sé helst hægt með því að bæta afkomu bænda. „Þess vegna er mikilvægt að skapa þannig aðstæður að bændur sjái hag sinn í þessu.

Það hefur hins vegar verið fækkun í ásetningu nautkálfa sem gefur ákveðnar vísbendingar um þróun á framboðinu. Það er dýrt að framleiða nautakjöt á Íslandi og bændur þurfa fjárhagslegan hvata til þess að svara kalli markaðsins,“ segir Margrét. Hún bendir á að forsendur geti verið fyrir stjórnvöld að grípa inn í og nefnir Noreg þar sem áhersla er á að landið sé nær sjálfbært í sinni nautakjötsframleiðslu. „Þar hefur opinber stuðningur gríðarlega mikið að segja.“

Ákveðin gæði í ákveðna bita

Margrét bendir á að eftir að EUROP-kjötmatskerfið var innleitt fái bændur meiri upplýsingar um af hvaða gæðum gripirnir eru sem þeir skili af sér og geti stillt sína bústjórn samkvæmt því. „Eftir að kerfið var tekið upp hefur gæðaflokkunin leitað upp á við. Nú eru fleiri gripir með Angus-erfðaefni að skila sér í sláturhúsin og þá eru gæðin betri. Því hefur orðið meiri stöðuleiki á framboði af kjöti af betri gæðum.“

Nokkuð hefur hins vegar borið á gagnrýni að kjötmatskerfið skili sér ekki í því að markaðurinn geti valið kjöt í ákveðnum flokkum samkvæmt sínum óskum. Margrét bendir á að sláturhúsin vinni kjöt af fyrirfram ákveðnum gæðum mismunandi og í takt við þarfir markaðsins. Varðandi suma bita, eins og nautalund, gefi þyngdin meiri upplýsingar um gæði en heildarmat á skrokknum. Þá þurfi kjötið að vera af ákveðnum gæðum til að fara í ribeye steikur. Enn fremur nefnir Margrét að lambalæri sem rati í E-flokk sé einfaldlega of stórt fyrir smásölu og því yfirleitt úrbeinað.