Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 11 mánaða.
Afrískir bændur eiga í vök að verjast gagnvart skordýraeitri sem bannað hefur verið innan ESB en evrópsk varnarefnafyrirtæki framleiða áfram og selja fátækari ríkjum.
Afrískir bændur eiga í vök að verjast gagnvart skordýraeitri sem bannað hefur verið innan ESB en evrópsk varnarefnafyrirtæki framleiða áfram og selja fátækari ríkjum.
Mynd / Pixabay
Utan úr heimi 14. maí 2025

Eitruð viðskipti sem bitna á fátækari ríkjum

Höfundur: Steinunn Ásmundsdóttir

Eiturefni sem Evrópusambandið hefur bannað notkun á innan álfunnar flæða nú inn til Afríku.

Ýmis varnarefni sem ESB hefur bannað notkun á innan vébanda sinna eru áfram framleidd í Evrópu og flutt út, ekki síst til Afríku.

Euronews greinir frá og segir t.a.m. s-afríska bændur nú berjast með kjafti og klóm gegn því sem kallað er „eitruð viðskipti“ ESB með skordýraeitur. Er dæmi tekið af vínræktarbónda í grennd við Höfðaborg sem eftir fjörutíu ára farsælan búskap fékk skyndilega alvarlega mæði og missti í kjölfarið heilsuna, vinnuna og þar með heimili sitt. Er sökudólgurinn talinn vera efnablandan Dormex, en virka innihaldsefni hennar, sýanamíð, sem almennt er notað sem vaxtarstillir plantna í Suður-Afríku, hefur verið lýst sem stórhættulegu af Efnastofnun ESB (ECHA) og bannað í ESB síðan 2009. Þrátt fyrir þetta er Dormex aðeins eitt fjölmargra áþekkra hættulegra efna sem áfram eru framleidd innan Evrópu og seld til þróunarríkja. Vart hefur orðið við nýlega aukningu sjúkdóma í Afríku, svo sem lungnaskemmda, krabbameins og sjónskerðingar, og þeir raktir m.a. til notkunar evrópsks skordýraeiturs.

Þúsundir tonna eiturefna flutt út

ESB og Bretland munu hafa flutt út þúsundir tonna af þar bönnuðum varnarefnum til fátækari landa síðustu misserin. Fæða sem framleidd er m.a. í Afríku með þessum efnum er síðan flutt inn til sölu í stórmörkuðum Evrópu. Samkvæmt African Center for Biodiversity eru 192 mjög hættuleg varnarefni enn í notkun í SuðurAfríku, þar af eru 57 þeirra bönnuð til notkunar í ESB. Sum eru taugaeitur eða krabbameinsvaldandi en önnur eru talin bráðeitruð fyrir umhverfið. Stjórnvöld í Suður-Afríku vinna að því að takmarka notkun hættulegra efna í landbúnaði í áföngum en hafa verið gagnrýnd fyrir litla eftirfylgni.

Afrískir bændur hittust til skrafs og ráðagerða um þessa alvarlegu stöðu á ráðstefnunni People's Tribunal on Agrotoxins, sem fram fór í Stellenbosch í Suður-Afríku í mars. Bændur hvöttu Evrópu til að hætta að senda eiturefni sín til Afríku og bentu á að risar í varnarefnaframleiðslu hafi fundið glufur innan ESB til að flytja út bönnuð efni og selja. Bent var á Rotterdam-samninginn sem hvetji til upplýstrar ákvarðanatöku landa sem versla með hættuleg efni.

Evrópa spyrnir við fótum

Evrópusambandið hefur unnið að stefnuáætlun fyrir landbúnað og skv. Euronews eru þar sett fram markmið um að takmarka innflutning á matvælum frá þróunarríkjum sem innihalda leifar varnarefna sem bönnuð eru í Evrópu. Þá er reynt að finna leiðir til að stöðva útflutning frá Evrópu á bönnuðum varnarefnum, en öll áform um slíkt hafa mætt harðri andstöðu frá samtökum efnaframleiðenda.

Skylt efni: varnarefni

Reglulegar kvikmyndasýningar
Fréttir 17. apríl 2026

Reglulegar kvikmyndasýningar

Laugardaginn 18. apríl verður myndin Duggholufólkið sýnd á vegum Bíóteksins á Þi...

Fosfór úr landeldisseyru gerður nýtanlegur til áburðar
Fréttir 17. apríl 2026

Fosfór úr landeldisseyru gerður nýtanlegur til áburðar

Hjá Matís er nú unnið að verkefni sem hefur það að markmiði að vinna fosfór úr f...

Beðið útgáfu reglugerðar um eyrnamerki í sauðfé
Fréttir 16. apríl 2026

Beðið útgáfu reglugerðar um eyrnamerki í sauðfé

Á deildarfundi sauðfjárbænda hjá Bændasamtökum Íslands (BÍ) á Búnaðarþingi í mar...

Tæp fjörutíu prósent telja áframhaldandi búskap ekki tryggðan
Fréttir 16. apríl 2026

Tæp fjörutíu prósent telja áframhaldandi búskap ekki tryggðan

Niðurstöður könnunar sýna að skiptar skoðanir eru meðal bænda um það hvort áfram...

Nýsjálenskt lambakjöt á Íslandi
Fréttir 16. apríl 2026

Nýsjálenskt lambakjöt á Íslandi

Heildsalan Danól er handhafi WTO intnflutningskvóta á lambakjöti og hefur flutt ...

Nauðsynlegt að samningsmarkmið liggi skýrt fyrir
Fréttir 16. apríl 2026

Nauðsynlegt að samningsmarkmið liggi skýrt fyrir

Bændasamtök Íslands (BÍ) segja í umsögn, um tillögu til þingsályktunar um þjóðar...

Kynbótasýningar 2026 og val kynbótahrossa á Landsmót
Fréttir 15. apríl 2026

Kynbótasýningar 2026 og val kynbótahrossa á Landsmót

Nú er búið að stilla upp áætlun fyrir kynbótasýningar árið 2026 og er hún komin ...

Djúpborunarverkefni fékk hæsta styrkinn
Fréttir 15. apríl 2026

Djúpborunarverkefni fékk hæsta styrkinn

Áfram heldur Loftslags- og orkusjóður að styðja við nýsköpun og tækiþróun í nýti...