Áfellisdómur um eftirlit MAST með dýravelferð

Skýrsla Ríkisendurskoðunar um stjórnsýsluúttekt á eftirliti Matvælastofnunar (MAST) með velferð dýra var gefin út 16. nóvember.

Í helstu niðurstöðum kemur fram að stofnunin standi frammi fyrir margvíslegum áskorunum þar sem ekki hafi tekist að byggja upp nægilegt traust sem nauðsynlegt sé hverri eftirlitsstofnun.

Þannig þurfi stofnunin að huga betur að innri og ytri upplýsingagjöf, virkja betur samstarfsráð sitt og bæta samskipti og samstarf við hagaðila.

Langlundargeð í dýravelferðarmálum

Gagnrýnt er að stofnunin hafi sýnt langlundargeð í einstaka málum þar sem velferð dýra hafi verið ábótavant. Mikilvægt sé að málsmeðferð sé vönduð við beitingu íþyngjandi úrræða, en þó megi hún ekki vera á kostnað velferðar dýra.

Rík ástæða sé til að MAST þrói betur skipulag eftirlits til að stuðla að aukinni velferð dýra í samræmi við markmið laga. Eftirlitið eigi lögum samkvæmt að vera áhættubundið og ástæða sé til að beita áhættu- og frammistöðumati í meira mæli en nú er gert til að stýra og forgangsraða reglubundnu eftirliti.

Óraunhæfar áætlanir

Í skýrslunni kemur fram að horfa þurfi til þess að herða á eftirliti þar sem aukin áhætta greinist en veita meiri slaka þar sem það er réttlætanlegt. Gerðar hafi verið áætlanir um eftirlit sem byggjast á áhættumati í frumframleiðslu búfjárafurða en þær hafa ítrekað reynst óraunhæfar og framkvæmt eftirlit verið langt undir settum markmiðum. Úr þessu þurfi að bæta.

Ríkisendurskoðun tiltekur sérstaklega að á árinu 2022 hafi MAST í fyrsta sinn gripið til vörslusviptingar á grundvelli 10. greinar laga um velferð dýra sem fjallar um getu, hæfni og ábyrgð umsjónarmanna dýra. Síðan hafi stofnunin beitt þessu ákvæði í að minnsta kosti tveimur öðrum tilvikum.

Beitingu ákvæðisins er talin vera til bóta í þeim tilfellum sem við á, til dæmis þegar ítrekuð frávik koma fram og úrbætur eru ekki gerðar til frambúðar. Er á það bent að stofnunin hafi haft þetta úrræði frá árinu 2014, en ekki nýtt fyrr.

Um frumkvæðisúttekt var að ræða sem Ríkisendurskoðun hóf vinnu við í september 2022, þar sem leitast var við að kanna hvort eftirlitið væri skilvirkt og árangursríkt og hvort það væri í samræmi við lög og reglugerðir um velferð dýra.