Aðilar í viðarvinnslu taka höndum saman
Skógar eru verðmæti í margvíslegum skilningi. Á alþjóðlegum degi skóga þetta árið var sjónum beint að því hvernig þessi verðmæti snerta hagkerfi eða efnahag heimsins, afkomu fólks, umhverfi og samfélag. Á Íslandi er lítill skógariðnaður enn sem komið er. Engu að síður fer sá iðnaður vaxandi og um þessar mundir er verið að hleypa af stokkunum samtökum aðila í viðarvinnslu hérlendis.
Alþjóðlegur dagur skóga er 21. mars að frumkvæði Allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna. Deginum er ætlað að vekja athygli á mikilvægi skóga og trjáa fyrir umhverfi, samfélag og efnahag. Skógar gegna mikilvægu hlutverki í baráttunni gegn loftslagsbreytingum. Þar er brýnt bæði að vernda skóga sem fyrir eru og breiða skóga út á ný þar sem þeim hefur hnignað. Lífríki skóga fóstrar mikla fjölbreytni og er fólki lífsbjörg um allan heim. En mikilvægi trjáa og skóga í og við þéttbýli verður líka æ meira.
Skógar og hagkerfi
Þema alþjóðlegs dags skóga árið 2026 er skógar og hagkerfi. Með því er sjónum beint að því hvernig skógar og sjálfbær nýting þeirra gagnast efnahagslífinu, skapar störf og stuðlar að fjölbreytni og seiglu í samfélögum fólks. Lífsviðurværi hundraða milljóna jarðabúa stendur og fellur með skógum. Auk viðar og viðarafurða færa skógarnir okkur mat, tækifæri til margs konar framleiðslu og ýmis önnur nyt sem byggjast á gæðum skóganna.
Samt eru skógar ekki einungis uppspretta hráefna eða annarra efnislegra verðmæta. Þeir eru verðmæti í sjálfu sér, eins konar innviðir í bókstaflegri merkingu. Þeir veita fjölbreytta vistkerfisþjónustu, bæði fólki og öðrum lífverum. Þeir tryggja aðgengi að hreinu vatni, vernda jarðveg og stilla loftslag og veðurfar. Slík þjónusta hefur bein áhrif á framleiðni í til dæmis landbúnaði, við orkuöflun og í iðnaði, fyrir utan að auka lífsgæði fólks í þéttbýli og dreifbýli.
Innlegg í íslenskt hagkerfi
Á Íslandi eru skógar enn tiltölulega ungir í samanburði við mörg önnur lönd, en mikilvægi þeirra fer vaxandi með hverju árinu. Lengi hefur verið lögð áhersla á að rækta og endurheimta skóga til að efla landgæði, binda kolefni og búa til útivistarsvæði. Smám saman er athyglin líka farin að beinast að efnahagslegum tækifærum sem felast í sjálfbærri nýtingu skógarafurða.
Úrvinnsla timburs er að ryðja sér til rúms hér á landi. Jafnvel þótt hún sé enn á frumstigi bendir þróunin til vaxandi eftirspurnar eftir íslensku timbri og viðarafurðum, meðal annars í byggingariðnaði, hönnun og handverki en líka til orkuframleiðslu, í landbúnaði, hestamennsku og fleiru. Með aukinni þekkingu, tækni og fjárfestingu skapast tækifæri til að nýta skógarauðlindina betur og byggja upp verðmætasköpun innanlands. Mjór er mikill vísir fyrir íslenskan efnahag og hagkerfi.
Lífið í skóginum
Þessi þróun fellur vel að áherslum alþjóðlegs dags skóga 2026. Sjálfbær skógrækt og ábyrg nýting skóga getur styrkt byggðir, skapað störf og aukið fjölbreytni í íslensku atvinnulífi. Um leið er mikilvægt að tryggja að uppbygging skóga, umhirða og nýting þeirra fari fram með langtímasjónarmið að leiðarljósi, þar sem jafnvægi er milli efnahagslegra, vistfræðilegra og samfélagslegra þátta. Umræða um þetta var áberandi á Fagráðstefnu skógræktar sem fór fram á Hellu 18.-19. mars með yfirskriftinni „lífið í skóginum“. Sjá má erindin á Youtube-rás Lands og skógar.
Mörg dæmi mætti nefna af erindum á ráðstefnunni sem snertu á þema alþjóðlegs dags skóga. Aaron Shearer sagði til dæmis frá áhugaverðum doktorsrannsóknum sínum á mikilvægi trjáa og skóga í og við þéttbýli. Mikið var fjallað um gæðamál og ábyrga skógrækt, landval, tegundaval og fleira. Olivia Murray frá Skotlandi talaði um hvernig rækta mætti skóga þannig að þeir gögnuðust samfélögum í raun.
Í erindi Eiríks Þorsteinssonar kom fram að nú er í burðarliðnum samstarfsvettvangur aðila í viðarvinnslu á Íslandi, félag sem heitir einfaldlega Viðarmiðlun. Upplýsingar um félagið og aðilana sem að því standa má finna á www.skog.is/vm.
Höfundur er kynningarstjóri hjá Landi og skógi.
