Að halda haus

Eitt af fyrstu þroskaverkefnum okkar er að halda höfðinu stöðugu eða eins og sagt er í daglegu máli að „halda haus“.

Þetta orðatiltæki hefur einnig aðra merkingu eins og að halda andlitinu eða með öðrum orðum að láta ekki tilfinningar í ljós. Alveg sama á hverju gengur. Innra með okkur bærist þó ólgusjór og stormviðvörun sem fyllir á stundum tilfinningaskalann. Við höldum samt andlitinu og þjálfum okkur markvisst í að þjappa tilfinningum saman eins og gert var þegar síld var söltuð í tunnu. Þjappa og þjappa, svo skellum við lokinu á. Líkaminn fær að kenna á tilfinningapressunni, því við höldum stöðugri spennu, erum eins og spennt teygja til að koma í veg fyrir að það komi leki. Áhrifin eru líkust því sem við sjáum í aflraunakeppnum þar sem haldið er á þungum hlut í útréttri hönd sem reynist ótrúlega mikil áreynsla.

Fylgikvilli stöðugrar spennu er þreytutilfinning sem fólk áttar sig oft ekki á eða tengir við orsökina. En tunnan getur brostið á böndunum og þá gusast út vökvinn og það sama gerist í tilfinningagosinu þegar við ausum úr okkur með hávaða og orðaflaumi sem við ráðum bara ekki við því það kom jú leki í tunnuna. Afleiðingarnar geta verið slæmar, við missum út úr okkur eitthvað sem við sjáum eftir og upplifum slæmar tilfinningar á eftir. Og þá kemur að iðruninni eða að gangast við sínum tilfinningabrestum. Það getur verið hægara sagt en gert því orðin sem sögð voru eru ekki aftur tekin og fyrirgefning ekki alltaf gefin. Þá hefst viðgerðarvinnan sem tekst sisvona, allt eftir því hvað við getum verið heiðarleg gagnvart tilfinningum og tekist á við grunnvandann eða bara nota gömlu aðferðina og þjappa í tunnuna. Þegja þetta bara af sér.

En besta leiðin er sennilega sú að hætta að troða í tunnuna, mæta sínum áskorunum og læra að takast á við tilfinningaágjöfina. Fyrir þá sem ekki eru reiðubúnir til þess, að þá eru til leiðir sem markvisst geta dregið úr spennu sem eru fólgnar í líkamlegri áreynslu, teygjum eða djúpslökun.

Að kenna gömlum hundi að sitja

Það reynist mörgum fullorðnum verulega erfitt að breyta um lífsstíl eða lífsmáta til hins betra. „Ég er bara svona“ eru í raun ákveðin skilaboð um að við treystum okkur ekki til eða sjáum ekki fram á að við getum breytt neinu til batnaðar. Við búum til hindranir eða höft til að takast á við óþægilegar tilfinningar, af því við viljum það ekki, getum það ekki eða vitum ekki hvernig á að gera það. Dómharkan gagnvart okkur sjálfum er mun meiri en til dæmis gagnvart vinum, við fyrirgefum þeim, umberum og styðjum þá. En gagnvart eigin breyskleika setjumst við gjarnan í dómarasætið og gefum okkur sjálfum falleinkunn og niðurbrot. Okkar eigin mistök sæta oft meiri gagnrýni frá okkur sjálfum, eitthvað sem við myndum sjaldnast gera gagnvart vinum. Þetta er eitthvað sem nánast allir kannast við og þú, lesandi góður, manst örugglega eftir atviki þar sem dómgæslan í leiknum var ekki alveg sanngjörn.

Þroski og umburðarlyndi

Lífshlaupið er eitt þroskaverkefni með öllum sínum áskorunum sem við ýmist leitum eftir eða færast í hendur okkar óumbeðið. Að vera ábyrgur fyrir lífi annarra sem foreldri, forráðamaður eða bóndi er stórt þroskaverkefni sem færir okkur í fang ótrúlegar áskoranir sem geta haft meiri tilfinningaleg áhrif en við gerum okkur grein fyrir. Þroskinn felst meðal annars í að gangast við þessum tilfinningum, reyna að skilja þær, sýna umburðarlyndi í stað dómhörku í eigin garð og stækka þar með persónuna sem við viljum vera. Í landi þar sem ekki er alltaf sumar og sól þó að dagatalið segi annað, er lífið stundum erfitt á drungalegum degi og við leitum leiða til að bæta okkar geð. Vanlíðan er hægt að deyfa með lyfjum og áfengi og sú leið er vel þekkt og enda telja sumir sig ná mjög góðum árangri í að svæfa sínar tilfinningar á þann hátt. Sú leið er hins vegar öfug við það sem ég áður nefndi með þroskann því svo einkennilegt sem það virðist þá erum við að taka út þroska allt lífið enda er skóli lífsins eilífur. Lífsgjöfin sem okkur var gefin við fæðingu er á okkar ábyrgð að rækta og hlúa að svo vöxturinn verði sem bestur og gefi góðan ávöxt.