Jarmað, hneggjað, baulað ...

Framlenging búvörusamninga um eitt ár felur í sér mikilvæga festu nú þegar íslenskur landbúnaður stendur á tímamótum. Þótt um tímabundna ráðstöfun sé að ræða, skapar hún nauðsynlegt svigrúm til að móta skýrari og heildstæðari framtíðarsýn. Það er ekki síst jákvætt að vilji virðist ríkja beggja vegna borðs til að nýta þetta ár til markvissra og árangursríkra viðræðna.

Óbreytt heildarframlög til greinarinnar á næsta ári tryggja ákveðinn stöðugleika á sama tíma og sérstök áhersla er lögð á fjárfestingar og nýliðun. Það er vel til fundið. Þar liggja lykilforsendur framtíðar, að unga fólkið sjái tækifæri í búskap og að bændur hafi raunhæfan grundvöll til að þróa rekstur sinn. Þannig er hægt að tryggja íslenska landbúnaðarframleiðslu og búsetu í hinum dreifðu byggðum um allt land. 

Markmið Bændasamtakanna um að styrkja afkomu bænda og tryggja fyrirsjáanlegt rekstrarumhverfi eru ekki aðeins eðlileg heldur bráðnauðsynleg. Landbúnaður er langhlaup sem krefst stöðugs umhverfis og skýrra leikreglna. Framlengingin gefur færi á að ræða þessi atriði til hlítar og leggja grunn að lausnum sem standast tímans tönn.

Það skiptir þó sköpum að tíminn verði nýttur af einurð og ábyrgð. Nýir samningar þurfa að taka á kjarnaáskorunum greinarinnar og sameina ólík sjónarmið í heildstæða stefnu. Þar verður meðal annars að horfa til fæðuöryggis, samkeppnishæfni, sjálfbærni og byggðasjónarmiða sem samhangandi þátta. 

Framlengingin er því ekki endastöð heldur nýtt upphaf. Hún gefur einstakt tækifæri til að stilla saman krafta og móta skýra stefnu sem styrkir stoðir íslensks landbúnaðar til framtíðar.

Takist vel til við komandi viðræður getur niðurstaðan orðið traustur grundvöllur sem bændur, stjórnvöld og samfélagið allt standa saman að. Það er verkefni sem vert er að leggja metnað í.

Og kannski felst ákveðið tækifæri í þessum viðræðum til þess að skapa grundvöll að betri umræðu um íslenskan landbúnað. Hún er iðulega lífleg og á stundum hörð en helsti gallinn er sá að í henni birtist ákveðin sundrung. Það er eins og ekki hafi tekist að koma á skýru talsambandi á milli bænda, stjórnvalda og annarra hagsmunaaðila.

Ástæðan virðist stundum vera sú að fólk stendur á ólíkum hugmyndafræðilegum grundvelli en á köflum er eins og það hreinlega skorti á að sameiginlegur skilningur sé á lykilhugtökum og spurningum. Hvað er átt við með sjálfbærni í íslensku samhengi? Hver er raunverulegur kostnaður við mismunandi leiðir í landbúnaði og hver ber hann? Hvernig verða rekstrarskilyrði bænda tryggð? Án slíkra grunnforsenda á umræðan erfitt með að þróast áfram og festist í hugmyndafræðilegum skotgröfum.

Þetta er ekki aðeins óheppilegt fyrir bændur heldur einnig fyrir samfélagið í heild, enda snertir landbúnaður fjölbreytta hagsmuni, byggðamál, atvinnumál í víðum skilningi, menningu og öryggi þjóðarinnar. Það er því til mikils að vinna að vel takist til við að leggja nýjan grundvöll að samningi.