Grillkartafla með smjöri, sýrðum rjóma, graslauk úr garðinum og salti. Muna að borða skinnið. Það er besti parturinn.
Grillkartafla með smjöri, sýrðum rjóma, graslauk úr garðinum og salti. Muna að borða skinnið. Það er besti parturinn.
Mynd / Hari
Matarkrókurinn 8. maí 2026

Þrísaltaðar sumarkartöflur

Höfundur: Haraldur Jónasson

Sumarið er komið, í það minnsta samkvæmt dagatalinu, og því ekki úr vegi að hugsa um meðlæti. Þessu sem verður með öllum grillmatnum í kvöldsólinni í sumar. Kartöflur hljóta að vera besta aukahlutverkið og geta líka virkað sem aðal ofan í grænmetisætu fjölskyldunnar. Sem er tæknilega tveir fyrir einn-tilboð!

Kartöflur eru ekki bara kartöflur. Mismunandi afbrigði hafa mismunandi eiginleika. Premier er ekki það sama og gullauga eða Helga. En þegar kemur að stóru kartöflunum í kjörbúðinni heita þær bara bökunarkartöflur. Sem er, síðast þegar ég vissi, ekki tegundaheiti. Væri gott að fá yrkið. Annars er hætta á að allt fari í skrúfuna. Einn helsti eiginleiki alvöru „bökunarkartöflu“ er að vera rík af ákveðinni tegund af sterkju, amylósa. Hún lætur kartöfluna brotna upp í litla bita og stappast betur með soðningunni. Þessa eiginleika þarf að beisla við grillið.

Álið er ekki málið

Álpappír er ljómandi fínn til margra nota en hann hefur ekkert með kartöflur og grill að gera. Hættum að gufusjóða kartöflur í grillinu. Það er jú það sem er í rauninni að gerast þegar kartöflur eru vafðar inn í álpappír. Þær soðna í gufum úr eigin vökva. Akkúrat öfugt við það sem við viljum, sem er salt og stökkt skinn og flöffí innviðir.

Fyrsta skrefið er að finna svipað stórar bökunarkartöflur og vonum að þær séu af réttri gerð. Skola vel og skrúbba upp úr köldu vatni. Því við ætlum að borða skinnið. Þerra og gata með gaffli á nokkrum stöðum. Þannig sleppur gufan burtu og kartaflan verður ekki slímug. Olíubera með hlutlauri olíu, t.d. avokadó, og salta duglega. Hita grill í 150 gráður og setja kartöflurnar fara beint á grindina. Við óbeinan hita. Það er að segja engin kol beint undir kartöflunum. Geta verið í hring í jaðrinum, til hliðanna, bara ekki undir eða of nálægt. Sama á við um gasgrill. Ekki hafa kveikt á brennaranum undir jarðeplunum. Þarna látum við kartöflurnar malla með lokið á í klukkutíma. Þegar hann er liðinn er hitinn aukinn í rúmar 200 gráður. Kartöflurnar fá anað olíubað og aukasalt. Fara svo aftur á grillið. Núna í 10-15 mínútur, eða þann tíma sem tekur skinnið að verða stökkt.

Heit kartafla

Þegar herlegheitin koma af grillinu og allt hefur tekist vel eru kartöflurnar sirka um það bil jafn heitar og sólin. Sem er bæði gott og vont. Gott til að bræða fyllingu, vont þegar puttar brenna og andlitið fær heitt gufubað við opnun.

Talandi um það, ekki skera með hníf. Nýtum það að skinnið er stökkt og hlakkar til að opnast. Stingið nokkrum sinnum með gaffli ofan á kartöfluna og þrýstum svo endunum saman. Þá poppar hún eins og maísbaun í heitri olíu.

Það er hægt að fylla kartöfluna með alls konar gúmmelaði. Smjör er grunnurinn og ætti alltaf að vera við höndina. Ofan á það er svo hægt að að setja allt nema inniskó. Klassíkin er sýrður rjómi, graslaukur (ef það er ekki þúfa af graslauk á svölunum þá þarf að kippa því í liðinn) og gott salt.

Það er hægt að gera máltíð úr kartöflu með því að strá beikoni yfir eða steikt egg. Hvoru tveggja er ávísun á ljúfan morgunverð. Maískorn, rjómi, ostur, mæjónes, hakksósa, reyktur lax og alls konar fyrir grænmetisætur sem ég kann ekki að nefna, kannski spínat og feta. Það passar allt með vel grillaðri kartöflu.

Sagnaþáttur - Draugabani
Líf&Starf 27. apríl 2026

Sagnaþáttur - Draugabani

Um þessar mundir er öld liðin frá því að Indriði G. Þorsteinsson rithöfundur fæd...

Einbúinn á Þelamörk
Líf&Starf 13. apríl 2026

Einbúinn á Þelamörk

Haustið 1788 var Jóni Þorlákssyni veitt embætti sóknarprests á Bægisá á Þelamörk...

Sagnaþáttur: Velkomin Góa
Líf&Starf 10. mars 2026

Sagnaþáttur: Velkomin Góa

Góa er hafin. Mánaðarheitið góa, eða gói eins og forfeður okkar kölluðu þennan n...

Kapall er lausnarorð vísnagátu
Líf&Starf 4. mars 2026

Kapall er lausnarorð vísnagátu

Kapall er lausnarorð vísnagátunnar sem birtist í nýjasta Bændablaðinu.

Lausn á vísnagátu
Líf&Starf 24. nóvember 2025

Lausn á vísnagátu

Lausnin á vísnagátu Guðbjörns Sigurmundssonar í síðasta Bændablaði er orðið mál.

Skákmánuðurinn janúar
Líf&Starf 3. febrúar 2025

Skákmánuðurinn janúar

Janúarmánuður hefur lengi verið frekar stór skákmánuður á Íslandi. Í þeim mánuði...

Þörfnumst heilbrigðara sambands við tímann
Líf&Starf 13. desember 2024

Þörfnumst heilbrigðara sambands við tímann

Carl Honoré, sem gjarnan hefur verið kallaður rödd alþjóðlegu Hæglætishreyfingar...

Sækja áhrif til Suður-Evrópu
Líf&Starf 9. október 2024

Sækja áhrif til Suður-Evrópu

Í síðustu úthlutun Matvælasjóðs fengu bændur í Syðra-Holti í Svarfaðardal rúmleg...