Meistaranám í sjálfbærum landbúnaði og byggðaþróun

– Samstarf HÍ og LbhÍ

Síðasta haust var boðið upp á nýtt meistaranám í sjálfbærum landbúnaði og byggðaþróun, en um samstarfsverkefni er að ræða á milli Háskóla Íslands (HÍ) og Landbúnaðarháskóla Íslands (LbhÍ).

Námið er skipulagt sem sérhæfing innan umhverfis- og auðlindafræði við HÍ og búvísinda hjá LbhÍ.

Ein af grunnstoðum sjálfbærrar þróunar

Jón Geir Pétursson, prófessor við Háskóla Íslands, var í verkefnastjórn við undirbúning námsins og er umsjónarkennari á samnefndu námskeiði við HÍ. Hann segir að öflugur landbúnaður, í sátt við umhverfi og samfélag, sé ein af grunnstoðum sjálfbærrar þróunar íslensks samfélags til framtíðar – ekki síst með tilliti til fæðuöryggis og byggðaþróunar. Mikilvægt sé að tryggja getu og hæfni á þessu sviði og vinna að uppbyggingu þekkingar og nýsköpunar.

„Með þessu námi vildu háskólarnir sýna frumkvæði í því að bjóða upp á rannsóknatengt framhaldsnám á þessu mikilvæga sviði, sem ekki hafði verið í boði áður. Aðdragandi námsins var töluverður. Leitað var í smiðju námsleiða við háskóla í nágrannalöndunum og svo sjónarmiða ýmissa aðila hér á landi sem tengjast landbúnaði. Meðal annars var haldin fjölmenn vinnustofa sumarið 2024, skiplögð í samstarfi við Ráðgjafarmiðstöð landbúnaðarins þar sem um fimmtíu fulltrúar frá ýmsum félögum, stofnunum og fyrirtækjum komu saman og lögðu sitt af mörkum við mótun námsins. Þar kom meðal annars fram mikilvægi þess að koma upp svona námi á Íslandi,“ segir Jón Geir.

Brýn þekkingarþörf

Jón Geir segir enn fremur að skólarnir leggi þannig saman krafta sína til að skapa umgjörð um öflugt nám. „Stofnsetning þessa nýja náms var styrkt af háskóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráðuneytinu. Slíkt nám hefur ekki verið í boði á Íslandi, en víða í nágrannalöndum okkar eru fyrirmyndir að slíku námi. Námið er byggt á þverfaglegri nálgun þar sem landbúnaðarvísindi, umhverfisvísindi, nýsköpun, félagsvísindi og byggðaþróun eru samþætt. Það er kennt á ensku og hentar þannig bæði íslenskum og erlendum nemendum.

Með þessu nýja námi er verið að mæta brýnni þekkingarþörf er varðar samspil landbúnaðar, fæðuöryggis og búsetu í dreifbýli. Væntingar eru að námið í sjálfbærum landbúnaði og byggðaþróun verði mikilvægur vettvangur fyrir þau sem vilja taka þátt í að þróa íslenskan landbúnað, fæðukerfi og hinar dreifðu byggðir með framtíðina að leiðarljósi.“

Heimsóknir til bænda

Námið fór vel af stað, að sögn Jóns Geirs, síðasta haust þegar fyrsti nemendahópurinn var tekinn inn. Skipulag námsins er þannig að nemendur þurfa að taka kjarnanámskeið sem heitir „sjálfbær landbúnaður og byggðaþróun“, einnig nokkur önnur bundin námskeið, en hafa svo möguleika á að velja námskeið til viðbótar sem tengjast þeirra áhugasviði. Nemendur skrifa svo lokaritgerð þar sem þeir geta valið viðfangsefni eftir sínu áhugasviði. Margir kennarar frá báðum skólunum koma að náminu, sem jafnframt er skipulagt með vettvangsferðum og heimsóknum til bænda, félaga, fyrirtækja og stofnana.

Nýir nemendur verða teknir inn í námið í haust, en umsóknarfrestur í meistaranámið var til 15. apríl síðastliðinn. Jón Geir bendir hins vegar á að opið sé til 5. júní að sækja um í 30 eininga örnám á meistarastigi í umhverfis- og auðlindafræði við Háskóla Íslands til að hefja nám í haust, sem síðan sé hægt að breyta í fullt meistaranám að því loknu.