Hægur samdráttur og langt frá markmiðum
Tæplega fjögurra prósenta heildarsamdráttur varð í heildarlosun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi á milli ára. Miðað við framtíðarhorfur náum við einungis um 20% samdrætti í samfélagslosun til 2030 sem er um helmingur samdráttarkröfu í þessum flokki fyrir Ísland samkvæmt skuldbindingum gagnvart ESB.
Heildarlosun nær yfir alla losun sem á sér stað á Íslandi. Millilandaflug og -siglingar eru undanskilin. Heildarlosuninni má svo að mestu leyti skipta niður á þrjá skuldbindingaflokka; losun vegna staðbundins iðnaðar, sem fellur undir viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir, og flokka landnotkunar, og samfélagslosunar, sem eru á beinni ábyrgð stjórnvalda. Bráðabirgðaniðurstöður voru kynntar á fundi sem Jóhann Páll Jóhannsson umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra bauð til á þriðjudaginn.
Hlutfall landbúnaðar 24% í samfélagslosun
Þá fór Nicole Keller, teymisstjóri teymis losunarbókhalds hjá Umhverfis- og orkustofnun, yfir losunartölurnar í hverjum flokki og stöðu Íslands gagnvart loftslagsskuldbindingum. Þar kom fram að í landnotkun varð 2,2% samdráttur, 11% samdráttur frá ETS-kerfinu (staðbundinn iðnaður) og samfélagslosun minnkaði um 2,7%. Samfélagslosun ríkja fellur undir svokallaða beina ábyrgð ríkja samkvæmt reglugerð ESB um sameiginlega ábyrgð. Í þeim flokki er landbúnaður einn undirflokka og þar mældist samdráttur í losun 0,063%, en hlutfall landbúnaðar í samfélagslosun er um 24%.
Jóhann Páll kynnti meðal annars stöðu loftslagsaðgerða og forgangsverkefna, umbætur í stjórnsýslu málaflokksins og útgáfu skýrslu verkefnisstjórnar loftslagsaðgerða.
Sveigjanleikinn kostar sitt
„Miðað við þá framvindu sem við sjáum núna munum við ná um 20% samdrætti í samfélagslosun sem er á beinni ábyrgð stjórnvalda til 2030, en markmiðið verður að öllum líkindum 41%,“ segir Nicole spurð um hvernig gangi að fylgja áætlunum.
„Uppgjörsreglurnar eru þó flóknar og ákveðinn sveigjanleiki er til staðar sem gerir okkur kleift að ná skuldbindingunum fyrir fyrra uppgjörstímabil bókhaldsins 2021–2025 – og þá má, upp að vissu marki, nota losunarheimildir úr hinum flokkunum; ETSflokknum (viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir) og landnotkunarflokknum.
Sveigjanleikinn kostar auðvitað sitt, því um leið og við nýtum þær heimildir verðum við af ákveðnum tekjum sem við gætum annars haft af þeim – sem við gætum til dæmis nýtt til að fjármagna beinar loftslagsaðgerðir.“
Ísland þarf að gera enn betur
Nicole segir að fyrir seinna tímabilið 2026–2030 sýni núverandi framreikningar að losun verði 1,7 milljónum tonna koltvísýringsígilda (CO2-íg) umfram heimildir í samfélagslosun, þrátt fyrir nýtingu á sveigjanleika úr ETS-flokknum til fulls upp á alls rúmlega 1,2 milljónir tonna CO2 -íg fyrir 2021-2030. „En þessar tölur eru til viðmiðunar þar sem skuldbindingar til 2030 hafa ekki verið endanlega staðfestar, og því einnig óljóst hvort sveigjanleiki vegna landnotkunarflokks verði í boði á seinna uppgjörstímabilinu.
Ljóst er að þrátt fyrir sveigjanleikana þá mun Ísland þurfa að gera enn betur fram að 2030 til að ná skuldbindingunum sínum og til að koma í veg fyrir að þurfa að kaupa losunarheimildir frá öðrum ríkjum. Þar er samfélagslosunin stærsta áskorunin. En ef allt gengur vel í landnotkunarflokki varðandi endurheimt votlendis og vistkerfa, þá ætti útlit fyrir þann flokk að vera gott sem hjálpar okkur við að laga stöðuna í samfélagslosuninni.
Vinna stendur yfir um þessar mundir við uppfærslu á skuldbindingum í samfélagslosun og í landnotkun, þar sem innleiðingarviðræður eru í gangi við ESB,“ segir Nicole.
