Gíslasafn á Uppsölum
Safn Gísla á Uppsölum var opnað á Selárdalshátíð föstudaginn 7. ágúst síðastliðinn.
Hollvinafélag Gísla á Uppsölum var stofnað í maí til að stuðla að söfnun og varðveislu verka Gísla og til að miðla sögu hans og Uppsala. Kári G. Schram, Íris Huld Einarsdóttir og Ólafur J. Engilbertsson hafa staðið að undirbúningi að opnun Gíslasafns undanfarin ár.
„Við höfum unnið að því að endurreisa Uppsali og laga húsið, leggja þangað rafmagn og vatn og innrétta það upp á nýtt,“ segir Ólafur J. Engilbertsson. Mikil vinna hefur farið í að lagfæra veginn að Uppsölum og setja upp salernisaðstöðu og eldhús. Eftir stendur að lagfæra aðgengi að húsinu og setja upp sýninguna. „Við Kári og Íris erum í félagi um Safn Gísla á Uppsölum og höfum unnið saman að þessu verkefni í þó nokkur ár. Ég og Kári höfum einnig séð um Listasafn Samúels Jónssonar sem verður samstarfsaðili í þessu. Til að byrja með verður hægt að kaupa miða í Samúelssafni til að fá aðgang að Uppsölum,“ segir Ólafur.
Eins og Gísli sé á staðnum
„Þetta verður upplifunarsýning með skemmtilegu ívafi,“ segir Ólafur. Á sýningunni verða bæði spjöld með upplýsingum og sögum, það verða ljósmyndir og hægt verður að skoða myndskeið líkt og Stikluþátt Ómars Ragnarssonar. „Það eru hinir ýmsu munir til eftir Gísla. Minjasafn Egils Ólafssonar að Hnjóti tók til varðveislu bæði hatt Gísla, jakka hans og fleiri persónulega muni sem ekki hafa sést fyrr. Þá er einnig til stóll og hluti af eldhúsinnréttingunni sem var í húsinu og er það sama eldhús og má sjá á myndum þegar Gísli fór í sjómann við Jón Pál. Þessir munir eru nú komnir til okkar og verða á Gíslasafni.“
Neðri hæð hússins er nánast komin í upprunalegt horf. „Stefnt er á að nota eldhús og herbergi neðri hæðarinnar sem gestastofu eða fyrir ferðalanga sem munu geta dvalið á staðnum og upplifað stemningu þeirra tíma þegar heimilishald hússins var upp á sitt besta,“ segir Ólafur. „Eldhúsið hefur verið endurgert í svipuðum anda og það var en hugmyndin er að geta boðið upp á einfaldar veitingar þess tíma sem Gísli var á staðnum og matarupplifanir í tengslum við það. Einnig verða þessi rými notuð til frekari upplýsingagjafar og frásagna af Gísla, fjölskyldu, staðnum og dalnum.“ Í risi hússins var herbergi Gísla og þar hafa híbýli hans verið endurgerð í upprunalegri mynd. „Hann notaði ekkert af innri herbergjum hússins nema sitt eigið eftir fráfall móður sinnar. Markmið okkar er að fanga stemninguna sem var á meðan Gísla naut við,“ segir Ólafur.
Ræktaði grænmeti og jarðarber
Auk þess að vera með búskap var Gísli með garð og ræktun sem hægt er að sjá fyrir utan Uppsali. „Gísli var framsýnn maður. Hann var áhugasamur um ræktun og sjálfum sér nægur. Hann fór sjaldan af bæ en ræktaði grænmeti og matjurtir og meira að segja jarðarber,“ segir Ólafur og bendir á að Gísli hafi lifað ansi sjálfbæru líferni. „Við ætlum að gera garðinn fínan og vera með upplýsingar um það sem hann var að rækta þar. Þá stefnum við einnig á að hafa matjurtagarð sem við ætlum að nýta í matarveislur á staðnum.“
Sólveig Ólafsdóttir, formaður Hollvinafélags Gísla á Uppsölum, segir að félagið hafi verið stofnað til að styðja við uppbyggingu safnsins. Félagið er enn að finna sér verkefni en hefur til að mynda áhuga á því að endurprenta bókina sem kom út með verkum Gísla og hlúa að garði Gísla í samstarfi við safnið. „Hann var með þennan litla garð ekki langt frá fjárhúsunum og setti niður tré þar, svo var hann með ýmis blóm og jurtir sem hann ræktaði. Okkur langar að hlúa að þeim plöntum sem eru enn á lífi, girða garðinn og endurvekja þennan lund sem hann skapaði,“ segir Sólveig.
Gestrisinn einstæðingur
Í stjórn félagsins eru fjölmargir sem tengjast Gísla fjölskylduböndum, fólk sem þekkti hann eða á rætur að rekja í dalinn. „Ég kynntist Gísla þegar ég var barn í dalnum. Við fórum oft að heimsækja hann og þá var okkur alltaf boðið inn. Hann bauð alltaf upp á kaffi og þó maður væri bara sjö ára þá þáði maður það. Þá kveikti hann einnig upp í kamínunni með þurrkuðum mó uppi í risi og þar bjó hann til ketilkaffi fyrir okkur og hellti í fína bolla sem hann þurrkaði úr með viskustykki. Það var upplifun að fara til hans og hann var gestrisinn,“ segir Sólveig og bætir við að samskipti þeirra við Gísla hafa alltaf verið ánægjuleg. Hún segir að hann hafi alls ekki verið ófélagslyndur þó hann hafi ekki haft mikinn félagsskap nema kindurnar.
„Það sem mér finnst fallegt við stofnun þessa safns er að hann fái uppreist æru eftir sinn dag og að við stöldrum aðeins við þá sérstöðu hans og til dæmis Samúels Jónssonar, hvað þeir bjuggu yfir miklu listrænu lífi. Það liggur töluvert eftir þá merkilegt sem var ekki öllum ljóst á meðan þeir lifðu. Svo er Selárdalur algjör töfrastaður,“ segir Sólveig.
Opnunarhátíð í Selárdal
Safnið mun taka á sig mynd næsta mánuðinn og verður opnað á Selárdalshátíðinni föstudaginn 7. ágúst. „Þann dag verður opnunarhátíð og flott dagsrká. Fyrst verður opnun sýningar á Listasafni Samúels og svo verður farið saman þaðan og að Uppsölum þar sem safnið verður formlega opnað.“ Ólafur bætir við að á þessari hátíð verði einnig sólmyrkvasmiðja, Íslandsmeistaramót í flugdrekagerð, matarveisla og tónleikar.
„Við vonum að þetta gangi vel og fólk taki vel í þessa upplifun sem tekur á móti því á staðnum. Við stefnum svo að því að hafa opið alltaf á sumrin og fram á haust,“ segir Ólafur og hvetur fólk sem á leið um Arnarfjörð og Vestfirði að kíkja við á safninu. „Markmiðið með fjölbreyttri og alhliða upplifunarsýningu er að leyfa gestum að komast inn í daglegt líf Gísla, hans hugmyndaheim og skáldskap.“
