Efla samstarf um fæðuöryggi

Norðurlöndin hafa ákveðið að styrkja sameiginlegt fæðuöryggi á tímum aukinnar óvissu í alþjóðamálum.

Þetta var ákveðið á fundi norrænu ráðherranefndarinnar í Færeyjum 10. júní síðastliðinn þar sem samstarfið var formgert. Hanna Katrín Friðriksdóttir atvinnuvegaráðherra sótti fundinn. Samstarfið kemur í framhaldi af Karlstad-yfirlýsingunni sem matvælaráðherrar Norðurlandanna samþykktu árið 2024 um að styrkja samstarf ríkjanna um fæðuöryggi og áfallaþol.

Áhyggjur eru af fæðuöryggi um allan heim í ljósi loftslagsbreytinga og óstöðugleika í alþjóðastjórnmálum. Þó að Ísland standi vel þegar kemur að hreinu vatni, aðgengilegum flutningskerfum og sé með öflugan sjávarútveg er Ísland háð innflutningi á lykilhráefnum til matvæla- og fóðurframleiðslu vegna legu landsins og loftslags þess. Í samantekt atvinnuvegaráðuneytisins um stöðu fæðuöryggis á Íslandi 2025 kemur fram að meira en 95% af kornvörum, ávöxtum, jurtaolíum og verulegur hluti grænmetis er innfluttur, sem og mörg lykilhráefni eins og kornfóður, áburður, olía og lyf. Þessi staða gerir Ísland viðkvæmt fyrir ytri áföllum.

Markmið samstarfsins er að tryggja öruggara matvælaframboð á Norðurlöndunum. Þetta verður meðal annars gert með því að tryggja þekkingarmiðlun og samræmingu milli landa. Samstarfið mun samanstanda af sérfræðingum með sérþekkingu á matvælaframboði og neyðarviðbúnaði þjóðanna. Verkefnið mun taka mið af sameiginlegum áskorunum og landsbundnum mun á aðfangakeðjum og framleiðslukerfum ríkjanna. Fyrsta verkefnið í þessu nýja samstarfi verður að skapa þriggja ára vinnuáætlun með tilteknum samstarfssviðum. Framtakið mun efla norrænt samstarf um leið og það mun fylla upp í mikilvægt svæðisbundið skarð á milli ESB og NATO. Markmiðið er að þetta verði fastur hluti af norrænu samstarfi frá og með árinu 2028.