Vísnahornið
Um allt land eru göngur og réttir, Philip Vogler, hefur lengi hjálpað til við smölun og skýrir kynslóðaskipti með braghendur.
Ungur lengi leika fékk ég lausum hala
en nýjan dreng þarf nú að ala,
nýtan engi og fjöll að smala.
Davíð Hjálmar Haraldsson þekkir haustannir og val á kynbótahrútum og hér koma nokkrar hrútavísur:
Þokki löngum þögull er
og þekkir góða siðu,
lagðmjúkur og liðasver.
Laus er hann við riðu.
Gáskafullan veit ég Val
er vorið hlær og angar
til gamans hann á Glerárdal
grimma refi stangar.
Næturkaldan nóvember,
nýársdag, á jólum:
Kringum ærnar Ýmir fer
eins og sé á hjólum.
Hérna eru tvær stökur eftir norska skáldið Aasmund Olavson Vinje. Úr kvæði sem Magnús Ásgeirsson, frá Reykjum í Lundarreykjadal, sá mikli þýðandi, snéri á góðan veg á íslensku:
Mér þótti slæmt hve forðum fór,
er fyrst ég valt af stokki, é
g þóttist fimur, frækn og stór,
en fann að ég var hnokki.
Mér þótti slæmt er komst á kjól
og kallast vildi maður,
og fyrst mér unni falda sól
að finna, að það var daður.
Magnús Ásgeirsson var þekktur af hnyttnum þýðingum og einnig sínum vísum. Þessi gæti átt við í fjölbýli:
Á loftinu er kæti og kliður
þótt klukkan sé orðin 12.
Og þá lýstur í þanka niður
að þak mitt er annars gólf.
Benedikt Valdimarsson var fæddur á Þröm í Garðsárdal í Eyjafirði. Þessa lýsingu munu gangnamenn kannast við:
Blóm á akri blunda rótt.
Björkin nakin skelfur.
Hljóðnar klakið fugla fljótt.
Flestar klakast elfur.
Smalar á fjöllum munu eflaust þekkja slíka lýsingu sem Benedikt yrkir um, hér í annarri snilldar hringhendu:
Fýkur blað um foldar kinn.
Frostið skaðar brumið.
Hörpu glaði heimurinn
hefur staðar numið.
Trúlega vita flestir um hvern Benedikt yrkir hér:
Enn er lundin ung og spræk,
um það ber ég sanninn.
Dái ég frá Djúpalæk
drenginn, skáldið, manninn.
Matthias Jochumsson, þjóðskáldið okkar, orti margt eins og menn vita. Um Bólu-Hjálmar sem fæddur var fyrir 230 árum orti skáldið þessa:
Bólu-Hjálmar bjó í skugga
böls og gremju. Hveljur saup.
Skjól í hálmi, skarni og frugga
skáldmæringur fékk í kaup.
Ekki var Hjálmar sáttur við alla presta, eins og kunn vísa leiðir í ljós, en letragrér mun vera prestskenning:
Þarna liggur letragrér
lýðir engir sýta.
Komi nú allir hrafnar hér
hans á leiði að skíta.
Einhverjir munu hafa farið með þessa vísu Bólu-Hjálmars í huganum eftir úrslitin í atkvæðagreiðslunni á dögunum:
Mínir vinir fara fjöld,
feigðin þessa heimtar köld,
ég kem eftir, kannske í kvöld,
með klofinn hjálm og rofinn skjöld,
brynju slitna, sundrað sverð og syndagjöld.
Umsjón: Magnús Halldórsson
mhalldorsson0610[hjá]gmail.com
