Tregt til að skera niður landbúnaðarstyrki

– Þrátt fyrir aukna útgjaldaþörf

Landbúnaðarstyrkir Evrópusambandsins virðast ætla að halda velli í næstu sjö ára fjármálaáætlun sambandsins, þrátt fyrir vaxandi þrýsting um aukin útgjöld til varnarmála, samkeppnishæfni og utanríkismála. Diplómatar segja niðurskurð á styrkjum til bænda vera pólitískt óframkvæmanlegan kost eftir umfangsmikil mótmæli bænda víða um Evrópu undanfarin tvö ár.

Leiðtogar Evrópusambandsins standa nú frammi fyrir erfiðum ákvörðunum við gerð næstu langtímafjárlaga sambandsins, sem nema alls um 1,8 billjónum evra. Þrátt fyrir að auknar kröfur séu um fjárveitingar til varnarmála, utanríkismála og eflingar samkeppnishæfni virðist sameiginlega landbúnaðarstefnan (CAP) verða að mestu varin fyrir niðurskurði.

Samkvæmt heimildum Politico meðal embættismanna og diplómata innan sambandsins er ótti við endurnýjuð mótmæli bænda stór ástæða þess að stjórnvöld í aðildarríkjunum forðast að hrófla við landbúnaðarstyrkjunum.

„Það væri pólitískt sjálfsmorð,“ sagði einn diplómati sem tekur þátt í fjárlagaviðræðunum við miðilinn.

Lítil átök um landbúnaðinn

Á leiðtogafundi Evrópusambandsins í síðustu viku ræddu leiðtogarnir hart um málefni á borð við Rússland, Ísrael, Kína og heildarumfang næstu fjármálaáætlunar. Um landbúnaðarstyrkina varð hins vegar lítil umræða.

Forsætisráðherra Grikklands, Kyriakos Mitsotakis, sagði að land sitt myndi berjast fyrir því að varðveita kjarnann í tveimur mikilvægustu útgjaldaliðum sambandsins, samheldnissjóðunum og sameiginlegu landbúnaðarstefnunni.

Á sama tíma gagnrýndu leiðtogar á borð við Friedrich Merz, kanslara Þýskalands, og Ulf Kristers- son, forsætisráðherra Svíþjóðar, heildartillögur framkvæmdastjórnarinnar um útgjöld. Hvorugur þeirra kallaði þó eftir skerðingu á fjárveitingum til landbúnaðarins.

Hundruð milljarða evra til bænda

Drög að samningstexta sem Kýpur hefur lagt fram fyrir hönd aðildarríkjanna gera ráð fyrir að að minnsta kosti 293,7 milljarðar evra fari til tekjustuðnings bænda á næstu sjö árum. Þar að auki gætu rúmlega 40 milljarðar evra verið tiltækir til annarra landbúnaðartengdra verkefna.

Jafnframt vilja ríkisstjórnir að minnsta kosti að tíundi hluti nýrra þjóðlegra fjárfestingaáætlana fari til dreifbýlis, sem almennt er túlkað sem frekari stuðningur við landbúnað.

Þetta sker sig úr í ljósi þess að aðildarríkin virðast leitast við að draga úr heildarútgjöldum sambandsins. Samningstillögurnar fela í sér um 37 milljarða evra lækkun frá upphaflegum tillögum framkvæmdastjórnarinnar.

Varnarmál og samkeppni fá að bera byrðarnar

Þeir málaflokkar sem helst virðast sæta niðurskurði eru samkeppnissjóðir, varnarmál og utanríkismál. Það vekur athygli þar sem leiðtogar Evrópusambandsins hafa síðustu misseri lagt áherslu á að efla einmitt þessa málaflokka, meðal annars vegna versnandi öryggisástands í Evrópu og aukinnar samkeppni við Kína.

Niðurstaðan bendir til þess að pólitískt vægi bænda innan Evrópusambandsins sé áfram afar mikið. Þrátt fyrir viðvaranir hagsmunasamtaka bænda um að hugmyndir framkvæmdastjórnarinnar um að fella landbúnaðarstyrki inn í víðtækari þjóðlegar útgjaldaáætlanir gætu grafið undan stuðningnum, virðast ríkisstjórnir aðildarríkjanna nú ætla að festa fjárveitingarnar í sessi.

Þannig bendir flest til þess að sameiginlega landbúnaðarstefnan verði áfram einn stærsti útgjaldaliður Evrópusambandsins á komandi árum, þrátt fyrir sívaxandi samkeppni um opinbert fé innan sambandsins.