Grillkartafla með smjöri, sýrðum rjóma, graslauk úr garðinum og salti. Muna að borða skinnið. Það er besti parturinn.
Grillkartafla með smjöri, sýrðum rjóma, graslauk úr garðinum og salti. Muna að borða skinnið. Það er besti parturinn.
Mynd / Hari
Matarkrókurinn 8. maí 2026

Þrísaltaðar sumarkartöflur

Höfundur: Haraldur Jónasson

Sumarið er komið, í það minnsta samkvæmt dagatalinu, og því ekki úr vegi að hugsa um meðlæti. Þessu sem verður með öllum grillmatnum í kvöldsólinni í sumar. Kartöflur hljóta að vera besta aukahlutverkið og geta líka virkað sem aðal ofan í grænmetisætu fjölskyldunnar. Sem er tæknilega tveir fyrir einn-tilboð!

Kartöflur eru ekki bara kartöflur. Mismunandi afbrigði hafa mismunandi eiginleika. Premier er ekki það sama og gullauga eða Helga. En þegar kemur að stóru kartöflunum í kjörbúðinni heita þær bara bökunarkartöflur. Sem er, síðast þegar ég vissi, ekki tegundaheiti. Væri gott að fá yrkið. Annars er hætta á að allt fari í skrúfuna. Einn helsti eiginleiki alvöru „bökunarkartöflu“ er að vera rík af ákveðinni tegund af sterkju, amylósa. Hún lætur kartöfluna brotna upp í litla bita og stappast betur með soðningunni. Þessa eiginleika þarf að beisla við grillið.

Álið er ekki málið

Álpappír er ljómandi fínn til margra nota en hann hefur ekkert með kartöflur og grill að gera. Hættum að gufusjóða kartöflur í grillinu. Það er jú það sem er í rauninni að gerast þegar kartöflur eru vafðar inn í álpappír. Þær soðna í gufum úr eigin vökva. Akkúrat öfugt við það sem við viljum, sem er salt og stökkt skinn og flöffí innviðir.

Fyrsta skrefið er að finna svipað stórar bökunarkartöflur og vonum að þær séu af réttri gerð. Skola vel og skrúbba upp úr köldu vatni. Því við ætlum að borða skinnið. Þerra og gata með gaffli á nokkrum stöðum. Þannig sleppur gufan burtu og kartaflan verður ekki slímug. Olíubera með hlutlauri olíu, t.d. avokadó, og salta duglega. Hita grill í 150 gráður og setja kartöflurnar fara beint á grindina. Við óbeinan hita. Það er að segja engin kol beint undir kartöflunum. Geta verið í hring í jaðrinum, til hliðanna, bara ekki undir eða of nálægt. Sama á við um gasgrill. Ekki hafa kveikt á brennaranum undir jarðeplunum. Þarna látum við kartöflurnar malla með lokið á í klukkutíma. Þegar hann er liðinn er hitinn aukinn í rúmar 200 gráður. Kartöflurnar fá anað olíubað og aukasalt. Fara svo aftur á grillið. Núna í 10-15 mínútur, eða þann tíma sem tekur skinnið að verða stökkt.

Heit kartafla

Þegar herlegheitin koma af grillinu og allt hefur tekist vel eru kartöflurnar sirka um það bil jafn heitar og sólin. Sem er bæði gott og vont. Gott til að bræða fyllingu, vont þegar puttar brenna og andlitið fær heitt gufubað við opnun.

Talandi um það, ekki skera með hníf. Nýtum það að skinnið er stökkt og hlakkar til að opnast. Stingið nokkrum sinnum með gaffli ofan á kartöfluna og þrýstum svo endunum saman. Þá poppar hún eins og maísbaun í heitri olíu.

Það er hægt að fylla kartöfluna með alls konar gúmmelaði. Smjör er grunnurinn og ætti alltaf að vera við höndina. Ofan á það er svo hægt að að setja allt nema inniskó. Klassíkin er sýrður rjómi, graslaukur (ef það er ekki þúfa af graslauk á svölunum þá þarf að kippa því í liðinn) og gott salt.

Það er hægt að gera máltíð úr kartöflu með því að strá beikoni yfir eða steikt egg. Hvoru tveggja er ávísun á ljúfan morgunverð. Maískorn, rjómi, ostur, mæjónes, hakksósa, reyktur lax og alls konar fyrir grænmetisætur sem ég kann ekki að nefna, kannski spínat og feta. Það passar allt með vel grillaðri kartöflu.

Könnun sýnir yfirgnæfandi andstöðu við einkaleyfi á fræjum
Fréttir 8. maí 2026

Könnun sýnir yfirgnæfandi andstöðu við einkaleyfi á fræjum

Um 80 prósent borgara í Evrópusambandinu eru andvíg því að veita einkaleyfi á li...

Laxaseiði struku úr laxeldisstöð
Fréttir 8. maí 2026

Laxaseiði struku úr laxeldisstöð

Bilun varð í búnaði hjá eldisstöð í Lónum í Kelduhverfi, Kópaskeri, sem varð ti...

Ungir frumkvöðlar - Vörumessa & verðlaun
Fréttir 8. maí 2026

Ungir frumkvöðlar - Vörumessa & verðlaun

Það var mikill erill í Smáralindinni á dögunum þegar vörumessa Ungra frumkvöðla ...

Undirskriftasöfnun til bjargar Gróðrastöðinni Mörk
Fréttir 6. maí 2026

Undirskriftasöfnun til bjargar Gróðrastöðinni Mörk

Settur hefur verið í loftið undirskriftalisti til stuðnings Gróðrastöðinni Mörk ...

Flutningar vindmylla í Vaðölduver hefjast í kvöld
Fréttir 6. maí 2026

Flutningar vindmylla í Vaðölduver hefjast í kvöld

Flutningar á vindmyllum frá Þorlákshöfn í Vaðölduver hefjast seint í kvöld, aðfa...

Tækifæri til orkuskipta í landbúnaði
Fréttir 6. maí 2026

Tækifæri til orkuskipta í landbúnaði

Vefþing var haldið á dögunum, þar sem sjónum var beint að stöðu og framtíð orkus...

Garðyrkju- og umhverfisverðlaun veitt
Fréttir 6. maí 2026

Garðyrkju- og umhverfisverðlaun veitt

Á opnu húsi Garðyrkjuskólans á Reykjum sumardaginn fyrsta var hátíðardagskrá þar...

Vaxandi líkur taldar á hruni hafstraums í Atlantshafi
Fréttir 6. maí 2026

Vaxandi líkur taldar á hruni hafstraums í Atlantshafi

Ný rannsókn bendir til þess að mun meiri líkur séu á því en áður var talið að hi...