Styrkja þarf samkeppnishæfni íslensks landbúnaðar

Síaukinn innflutningur búvara, starfsumhverfi bænda, kynslóðaskipti, Evrópumál og staða kvenna í landbúnaði voru meðal fjölmargra umræðuefna á Búnaðarþingi sem hófst á mánudaginn og lauk í gær, miðvikudag.

Bændur telja mikilvægt að skilyrði verði sköpuð fyrir aukna innlenda framleiðslu. Innflutningur á landbúnaðarvörum eykst stöðugt og styrkja þarf samkeppnishæfni íslensks landbúnaðar, meðal annars með aukinni tollavernd. Þetta var algengt stef í umræðum á Búnaðarþingi.

Garðyrkjubændur ályktuðu um að mikilvægt væri að nýtt stuðningskerfi hafi möguleika á að vaxa með greininni og hamli ekki vöxt einstakra búa. Þá var lögð áhersla á mikilvægi þess að efla fjárfestingarstuðning til útiræktar grænmetis á Íslandi. Nauðsynlegt væri að skapa skýra hvata til að bæta innviði greinarinnar. Með auknum fjárfestingarstuðningi skapist betri skilyrði til að auka innlenda framleiðslu grænmetis, bæta fæðuöryggi landsins og efla sjálfbæra nýtingu landsins.

Sauðfjárbændur sögðu fyrirsjáanleika opinbers stuðnings vera grundvöll þess að búrekstur geti gengið til framtíðar enda erfitt hverjum rekstraraðila, sama hvort viðkomandi er í búrekstri eða öðrum rekstri, að búa við óstöðugleika rekstrarumhverfis. Almenn sátt ríkir þó á meðal sauðfjárbænda um núverandi stuðningskerfi og lögðu þeir áherslu á að ekki verði gerðar verulegar breytingar á því í nýjum búvörusamningum.

Svínabændur bentu á að á sama tíma og innflutningur á svínakjöti hefur stóraukist á síðustu árum hafi innlenda framleiðslan staðið í stað. Ekki séu hvatar til aukinnar framleiðslu í kerfinu eins og staðan sé í dag. Svínabændur funduðu þó með atvinnuvegaráðherra í vikunni og eru bjartsýnir á framhaldið.

Talsvert var rætt um nýliðunarvanda og kynslóðaskipti á þinginu. Telja bændur að landbúnaður sé á tímamótum hvað þetta varðar. Garðyrkjubændur bentu til að mynda á  að núverandi skattalaga umhverfi og regluverk geti skapað verulega þröskulda við yfirtöku búa og að þörf sé á markvissari nálgun. Mælst var til þess að þessum áherslum yrði komið inn í vinnuna um gerð nýrra Búvörusamninga.

Forseti segir Íslendinga á tímamótum

Forseti Íslands, frú Halla Tómasdóttir, flutti ræðu við setningu Búnaðarþings og sagði Íslendinga standa á tímamótum eins og stundum áður. „Uppruni matvæla, sjálfbærni og fæðuöryggi skipta sífellt meira máli í alþjóðlegu samhengi og þar stöndum við Íslendingar vel að vígi. Við höfum aðgang að hreinu lofti, gnægð drykkjarvatns, jarðhita, víðáttum og dýrmætri menntun. Þetta eru auðlindir sem gera okkur kleift að framleiða matvæli í hæsta gæðaflokki, fyrir okkur sjálf og aðra. Matvælin sem hér verða til leggja grunn að öryggi þjóðarinnar. Á óvissutímum í heiminum verður sífellt mikilvægara að efla innlenda framleiðslu, nýsköpun og fjölbreytni, svo við séum betur í stakk búin til að takast á við margháttaðar áskoranir framtíðarinnar.“

Halla vék einnig orðum að þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið. „Sú ákvörðun kallar á yfirvegun, opið samtal og gagnkvæma virðingu fyrir ólíkum sjónarmiðum. Það er eðlilegt – og í raun styrkur þjóðar – að hún getið litið á kosti og galla í stórum málum með ólíkum augum.“

Hanna Katrín Friðriksson, atvinnuvegaráðherra, og Trausti Hjálmarsson, formaður Bændasamtaka Íslands, ræddu meðal annars búvörusamninga í ræðum sínum við setningu þingsins og lögðu áherslu á gott samráð á milli bænda og stjórnvalda í þeim efnum.