Samningagerð nýrra búvörusamninga langt komin

Í gær var birt yfirlýsing frá Sindra Sigurgeirssyni á vef Bændasamtaka Íslands, fyrir hönd samninganefnar bænda í viðræðum um nýja búvörusamninga, þar sem grein er gerð fyrir stöðu mála þann 1. febrúar. Þar kemur fram að samningagerðin sé langt komin og allt lagt kapp sé lagt á að klára samningana svo hægt sé að hefja kynningu á þeim meðal bænda.

Yfirlýsingin fer hér á eftir orðrétt.

Viðræður á milli fulltrúa bænda og stjórnvalda vegna nýrra búvörusamninga hafa staðið yfir um nokkurra mánaða skeið. Samningagerð er nú langt komin en henni er þó ekki lokið. Samninganefndin mun á næstu dögum leggja allt kapp á að klára samningana svo hægt sé hefja kynningu á þeim í heild meðal bænda. 

Miklu skiptir að ljúka nú samningum svo bændur geti skoðað þá í heild og mótað afstöðu sína til þeirra á þeim forsendum. Eftir kynningu munu bændur greiða atkvæði um nýja búvörusamninga. 

Umræða um samningana hefur eðlilega byggst á því sem kynnt var í lok nóvember á bændafundum. Talsverðar breytingar hafa orðið síðan þá og tillit tekið til ýmissa gagnlegra athugasemda frá bændum. 

Hér á eftir er í stuttu máli gerð grein fyrir því hvar samningagerð um búvörusamninga er stödd þann 1. febrúar 2016. 

Nokkur helstu atriði búvörusamninga

· 10 ára samningstími vegna þess að breytingar eru miklar. 
· Viðbótarfjármagn fæst inn í samningana, alls 700 m. kr. á ári að meðaltali ef miðað er við 10 ára tímabil. Fjárhæðin verður hærri fyrstu árin en lækkar á seinni hluta tímabilsins. 
· Gerður verður öflugur rammasamningur fyrir landbúnaðinn í heild sem kemur í stað búnaðarlagasamnings. Aukinn stuðningur við jarðrækt og lífræna ræktun. Þróunarfé og nýliðunarstuðningur verður í rammasamningi. 
· Greiðslumark sem gengur kaupum og sölum hverfur á samningstímanum. 
· Kvótakerfi í mjólk verður lagt niður um miðjan samninginn – eitt verð fyrir afurðir eins og í sauðfénu. 
· Þak á stuðningi við einstaka framleiðendur í nautgripa- og sauðfjárrækt. Enginn framleiðandi fær meira en ákveðið hlutfall af samningnum (unnið út frá 0,7% í nautgriparækt). 
· Búrekstur verður að ná ákveðinni lágmarksstærð til þess að eiga rétt á stuðningi. 
· Garðyrkjusamningur verður með svipuðu sniði og fyrri samningur. Niðurgreiðslur vegna raforku verða færðar inn í samningstexta. 
· Fjárfestingastuðningur verður veittur til að mæta breyttum kröfum um aðbúnað búfjár í nautgripa- og sauðfjárrækt. Einnig sérstök aðstoð vegna svínaræktar. 
· Stuðningur til nautakjötsframleiðslu verður í nýjum samningi. 
· Nýtt verkefni um aukið virði sauðfjárafurða til að sækja fram erlendis og til eflingar markaðsfærslu gagnvart ferðamönnum. 

Af hverju þessi leið? 

· Stuðningur nýtist starfandi bændum en rennur ekki til þeirra sem eru hættir eða til fjármálastofnana. 
· Greiðslumarkskaup hafa kostað kúabændur 28 milljarða síðastliðna tvo áratugi. Fjármagnskostnaður er ekki meðtalinn. 
· Ekki er auðvelt að leggja mat á kostnað við greiðslumarksviðskipti sauðfjárbænda með sambærilegum hætti. Verð í viðskiptum með greiðslumark sauðfjár er ekki skráð. 
· Kostnaði við greiðslumarkskaup er létt af bændum. Það þýðir auðveldari nýliðun og aukin samkeppnishæfni. 
· Markmiðið er að gera samninga sem byggja upp traustan landbúnað til framtíðar. 

Brugðist var við athugasemdum með því að bæta við varnöglum 

· Endurskoðanir árin 2019 og 2023. Mat lagt á árangur samningsins með hliðsjón af markmiðum hans. Ákvarðanir um endurskoðun teknar með hliðsjón af því mati. 
· Hæg innleiðing fyrri hluta samningstíma. Kvótakerfi í mjólkinni leggst ekki af fyrr en í fyrsta lagi eftir 5 ár. 
· Heimilt verður að færa allt að 20% fjármuna milli verkefna innan samninganna til að breyta áherslum ef þörf krefur. 
· Ríkið býður innlausn á greiðslumarki í mjólk fyrir þá sem vilja hætta. Þeir geta fengið núvirt andvirði beingreiðslna greitt í einu lagi. 
· Nýtt verkefni um framleiðslujafnvægi í mjólk. Hægt að nýta til að búa til hvata til framleiðslustýringar til dæmis til eflingar á markaðsfærslu nautgripaafurða, sérstakra uppbóta fyrir slátrun kálfa og kúa, tilfærslu í aðra framleiðslu á kúabúum, eða tímabundnar býlisgreiðslur óháðar framleiðslu. 
· Nýtt verkefni um býlisgreiðslur í sauðfjárrækt. Almennur stuðningur við sauðfjárbú eftir stærðarflokkum frá 100-800 vetrarfóðruðum kindum. 
· Samið verður um rauð strik í nautgripa- og sauðfjárrækt til að skapa enn frekari möguleika til að grípa til aðgerða ef þróun greinanna verður neikvæð. 
· Ef mjólkurverð lækkar um 15% eða meira fram að fyrri endurskoðun verður ákvörðun um afnám kvótakerfisins endurskoðuð. 
· Í sauðfjárrækt eru sett rauð strik ef ekki tekst að auka verðmæti afurða um 7,5% að raunvirði fram að fyrri endurskoðun. Þá verður afnám beingreiðslna endurskoðað.