Öflugt starf Lands og skógar á sviði vöktunar og rannsókna

Eitt af verkefnum Lands og skógar er að halda úti öflugu rannsóknar- og vöktunarstarfi. Starfið fer fram á sviði rannsókna, vöktunar og árangurs í nánu samstarfi við önnur svið stofnunarinnar. Á sviðinu starfa um 40 sérfræðingar við fjölbreytt verkefni og á sumrin bætast yfir 15 ungir rannsakendur og háskólanemar í náttúruvísindum í hópinn til að sinna vettvangsvinnu víða um land.

Land og skógur vaktar ástand gróðurs og jarðvegs í fjölbreyttum vistkerfum, bæði þar sem land er nýtt og þar sem náttúran fær að þróast án verulegra áhrifa mannsins. Sum verkefnin eiga sér áratugalanga sögu, á meðan önnur, eins og vöktun votlendis, eru ný af nálinni. Sífellt fleiri verkefni eru jafnframt unnin í samstarfi við landeigendur og landnýtendur sem taka þátt í gagnaöflun á eigin landi. Höfundur er hagfræðingur.

Í dag fylgist Land og skógur með vel yfir 3.000 mælipunktum víðs vegar um landið. Gögnin sem safnast á mælipunktunum veita mikilvægar upplýsingar um ástand og þróun gróðurs og jarðvegs. Upplýsingarnar nýtast meðal annars við loftslagsbókhald Íslands, mat á ástandi beitilanda og skóglendis, ráðgjöf til landeigenda og mat á árangri landgræðslu- og skógræktaraðgerða.

Með því að sameina upplýsingar úr mælipunktum, gervitunglamyndir og nýjar greiningaraðferðir, þar á meðal gervigreind, er hægt að varpa niðurstöðum yfir stærri svæði. Þannig fæst heildstæð mynd af ástandi gróðurs og jarðvegs um land allt og hvernig það breytist milli ára eða vegna ólíkra landnýtingar- og endurheimtaraðgerða.

Land og skógur heldur einnig úti vöktun á skaðvöldum í skógum landsins. Markmiðið er að fylgjast með útbreiðslu skaðvalda og skemmdum af þeirra völdum, þannig að hægt sé að bregðast tímanlega við og draga úr tjóni.

Rannsóknir eru stór þáttur í starfsemi Lands og skógar og spanna fjölbreytt viðfangsefni. Meðal annars er unnið að rannsóknum á nýtingu lífræns áburðar, svo sem seyru, fiskimykju, kjötmjöli og búfjáráburði, þróun nýrra aðferða við endurheimt votlendis og prófunum á nýju efniviði til landgræðslu og skógræktar. Jafnframt eru stundaðar rannsóknir sem styðja við aðlögun skógræktar að loftslagsbreytingum, meðal annars með því að meta hvaða tegundir og kvæmi henta best við hlýnandi loftslag og aukna ásókn skaðvalda. Markmiðið er að ný þekking skili sér í betri aðferðum, markvissari framkvæmdum og auknum árangri í endurheimt vistkerfa, landgræðslu og skógrækt.

Á sviðinu eru einnig unnar fjölmargar rannsóknir á áhrifum aðgerða Lands og skógar á vistkerfi. Þar má nefna rannsóknir á áhrifum skógræktar og endurheimtar vistkerfa á líffræðilega fjölbreytni og kolefnisbúskap og áhrif beitar á vistkerfi. Þar að auki er unnið að samræmdu árangursmati fyrir verkefni stofnunarinnar, allt frá gæðamati á efniviði sem notaður er í framkvæmdum til mats á langtímaárangri landgræðslu- og skógræktaraðgerða.

Þekkingin sem verður til með rannsóknum og vöktun nýtist landeigendum, bændum, stjórnvöldum og öðrum sem koma að landnýtingu til að meta ástand og þróun lands, skilja áhrif landnýtingar og endurheimtaraðgerða og styðja við upplýsta ákvarðanatöku. Þannig leggur rannsóknar- og vöktunarstarf Lands og skógar grunn að því að aðgerðir og ráðgjöf stofnunarinnar byggi á traustri þekkingu og skili sem bestum árangri.

Höfundur er sviðsstjóri á sviði rannsókna, vöktunar og árangurs hjá Landi og skógi.