Fjárfestum í landbúnaði
Miklar framfarir hafa orðið í tækjabúnaði og sjálfvirknivæðingu í ylrækt. Séum við í stakk búin til að innleiða slíkar tækninýjungar opnast dyr okkar að fjölmörgum möguleikum til bættra gæða framleiðslu, aukinnar framleiðni, minni sóunar og samdráttar í losun og rekstrarkostnaði. Allt styrkir þetta samkeppnishæfni íslenskrar framleiðslu til framtíðar. Tækninýjungar sem þessar kalla ekki einungis á aukna fjármögnun til fjárfestinga í tækjabúnaði, heldur einnig í innviðum eða byggingum, þ.e. gróðurhúsum og vinnurýmum. Í dag keppum við á sama markaði og erlend framleiðsla. Aðstæður okkar eru þó aðrar en flestra okkar nágrannaríkja – varla samanburðarhæfar.
Á Íslandi eru einhver hæstu launakjör og hæstu vextir sem þekkjast í vestrænum heimi sem gerir allar fjárfestingar þeim mun þyngri og oft ómögulegar. Í slíku umhverfi skipta fjárfestingastyrkir sköpum. Á vormánuðum síðasta árs fékk ylræktin aðgang að fjárfestingastuðningi til orkusparandi aðgerða í gegnum Loftslags- og orkusjóð. Meðan ávinningur okkar bænda af LED væðingunni endurspeglast einna helst í bærilegum fjármagnsgjöldum og þar með möguleikanum á tækja- eða innviðafjárfestingum sem þessari, snerist verkefnið fyrir umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið annars vegar um raforkusparnað og hins vegar bætta nýtingu auðlinda. Fjöldi ylræktarbænda hafði horft til slíkra fjárfestinga svo árum skipti en ekki tekið af skarið sökum fyrrnefnds fjármagnskostnaðar.
Ylræktin er ekki eina greinin þar sem mikilvægir fjárfestingarmöguleikar eru fyrir hendi en hindranir fjármagnskostnaðar of háar. Fjárfestingaþörfin er víða, hvort heldur sem er í innviðum eða tæknivæðingu. Ávinningurinn er skýr. Aukin framleiðni og gæði skila sér einnig í takmarkaðri losun á hverja þá einingu sem við framleiðum. Fjárfestingar eru því lykilatriði í því að styrkja stoðir sjálfbærs búskapar hér á landi – hvort heldur sem er út frá loftslagsmálum, félagslegum forsendum eða efnahagslegri stöðu bænda.
Í dag skiptir höfuðmáli að byggingar (gróðurhús sem og vinnurými) séu rúmgóðar og háar til lofts því tækninni fleytir það hratt fram að garðyrkjubændur þurfa að hafa pláss og aðstöðu til að geta innleitt þá tækni sem er í sífellu handan við hornið. Þegar öllu er á botninn hvolft snýst þetta um að bæta gæði vörunnar, auka framleiðni og minnka losun,úrgang og rekstrarkostnað til þess að geta verið samkeppnishæfari á markaði.
Því er ljóst að markviss fjárfestingarstuðningur er ein af lykilforsendum þess að íslenskur landbúnaður geti þróast, vaxið og staðið sterkar í alþjóðlegri samkeppni. Framtíð landbúnaðar, óháð búgrein, ræðst af því hve vel okkur tekst að skapa skilyrði fyrir nýsköpun, sjálfbærni og stöðugan rekstur.
Höfundur er garðyrkjubóndi og stjórnarmaður í Bændasamtökum Íslands.
