Breytileikinn T137 fannst á Grímsstöðum
Á Grímsstöðum 4 í Mývatnssveit hafa nýlega fundist tveir gripir með arfgerðarbreytileikann T137 í sauðfé, sem talinn er vera verndandi gegn riðuveiki.
Að sögn Karólínu Elísabetardóttur í Hvammshlíð, sem hefur á undanförnum árum unnið að rannsóknum á þessum breytileika hér á landi og hvatt til innleiðingar á honum í íslenska stofninn, segir að þar sé fundin ný erfðaauðlind fyrir breytileikann. „Þetta eru mæðgur og mjög ólíklegt að um mistök við greiningu sé að ræða því þær voru arfgerðagreindar í sitthvoru lagi á árunum 2023 og 2024.
Við getum erfðafræðilega ekki rakið nein tengsl við aðra gripi með þennan breytileika. Því fögnum við þessu mjög, því hér er um alveg nýtt svæði að ræða og sérstaklega er það mikilvægt því Skjálfandahólf er ekki riðuhólf og flutningur á milli hjarða því alveg frjáls. Um hyrnt fé er að ræða og móðirin er svartflekkótt. Bóndinn ætlar núna að fjölga þessu markvisst, áhuginn er mikill á þeim bæ.“
Listi yfir sölubú
Að sögn Karólínu liggur nýr listi fyrir yfir sölubú með breytileikann T137 í sauðfé og er aðgengilegur á vefslóðinni riduvarnir.is, þar sem margvíslegan annan fróðleik er að finna um riðuvarnir með verndandi arfgerðum. „Hugmyndin að listanum kom upp í kjölfar þess að einungis tveir T137hrútar eru á sæðingastöðvunum, þannig að bændur ættu að nýta sér líflambakaup næsta haust til að fjölga þessum mikilvæga breytileika. Það má benda á að T137bændur eru hvattir til að skrá búin sín – færslan á riduvarnir. is heitir „Kortleggjum T137“.
Það sem er sérstakt við listann er að hægt er að skrá upplýsingar um hvað er í boði, hvort um hyrnda eða kollótta gripi er að ræða eða ferhyrnda til dæmis, hvort það er bara hvítt í boði eða líka mislitt og með hvaða ræktunaráherslur viðkomandi bóndi er.“
Mikill áhugi á riðuvörnum
„Einnig er hægt að sjá í listanum erfðaupprunann sem T137gripirnir á viðkomandi búi rekja ættir sínar til, sem voru bara átta fram til þessa. Þar kemur í ljós að gripirnir á Grímsstöðum 4 voru ekki tengdir neinum þeirra. Bóndinn á búinu er Elín Steingrímsdóttir, en Karen Líf Sigurðardóttir, frænka hennar, er með henni í öllu. Það eru um 70 vetrarfóðraðar kindur á bænum, nánar tiltekið 63 ær, fjórir hrútar og fjögur smálömb.
Áhuginn á riðuvörnum er mikill á þeim bæ þótt hann sé ekki á riðusvæði og margir gripir arfgerðagreindir.
Kindurnar tvær með T137 eru mæðgurnar Prinsessa, fædd 2019 og Glæða, fædd 2024. Að öllum líkindum kemur dýrmæti breytileikinn annaðhvort frá hrútnum 00702 Valla eða ánni 94468 Dimmu sem var einnig frá Grímsstöðum 4,“ segir Karólína.
Beiðni um viðurkenningu á T137
„Það er langt síðan að nýir gripir fundust með breytileikann, síðast í Hrútatungu í Miðfirði, tengt Bergsstaðafénu. Við erum enn með beiðni í matvælaráðuneytinu um að fá formlega viðurkenningu á því að þessi breytileiki sé verndandi enda hefur verið sýnt fram á það með vinnu alþjóðlega rannsóknahópsins sem við Stefanía [Traustadóttir], Vilhjálmur [Svansson] og Eyþór [Einarsson] höfum verið í samstarfi með hér á landi. Því miður virðist ekki eiga að afgreiða beiðnina fyrir áramót, en það breytir því ekki að erlendu riðusérfræðingarnir hvetja íslenska bændur til að nota T137 óspart samhliða ARRbreytileikanum í ræktunarstarfi sínu,“ segir Karólína enn fremur.
Hún skrifaði nýlega Facebook færslu inn á síðu sauðfjárbænda þar sem birt er álit sérfræðinganna og segir að í kjölfarið á þeirri birtingu hafi hún frétt af því að notkun á T137 hrútnum Fastusi frá Möðruvöllum á sæðingastöð hafi stóraukist.
