Bjartsýnn þrátt fyrir áskoranir

Óvissa um ESB, endurskoðun búvörusamninga og vernd heimila bænda eru meðal þeirra mála sem Trausti Hjálmarsson, formaður Bændasamtaka Íslands, talaði um í setningarræðu Búnaðarþings í morgun.

Trausti Hjálmarsson setti Búnaðarþing í dag og sagði helstu áskoranir íslensks landbúnaðar nú snúast um óvissu vegna mögulegra ESB‑viðræðna, yfirvofandi endurskoðun búvörusamninga og nauðsyn þess að vernda heimili bænda betur. Hann ítrekaði að samstaða bænda og náið samráð við stjórnvöld yrði lykill að því að styrkja starfsskilyrði greinarinnar á komandi árum.

Samstarfið við nýja ríkisstjórn árangursríkt

Trausti lýsti síðasta ári sem viðburðaríku og sagði samstarf við nýja ríkisstjórn hafa verið gott, þó ekki hnökralaust. Yfirveguð nálgun hefði skilað breytingum á málum í meðförum Alþingis. „Bændasamtökin hafa tekið það alvarlega að gæta hagsmuna bænda,“ sagði hann.

Velvilji almennings

Hann benti á að bændur nytu mikillar velvildar í þjóðfélaginu, líkt og könnun eftir könnun sýndi. Samt væri augljóst að auka þyrfti skilning á því að búrekstur fer fram á heimili fólks. Minnka þyrfti bilið á milli „býlis og borgar“: „Við höfum séð að ekki er skilningur á því að starfsstöð bóndans er líka heimili hans, og heimili fjölskyldunnar. Sem slík hlýtur hún að njóta ríkari verndar og virðingar – hvað varðar persónuvernd og friðhelgi einkalífs – en almennt gerist um atvinnurekstur. Öll okkar starfsemi lýtur opinberu eftrliti og í sumum tilfellum öðru eftrliti líka. Það þarf engin önnur starfstétt að þola það að brotist sé inn til þeirra án nokkurra eftirkasta fyrir brotamennina. Við eigum ekki að þurfa það heldur.“

Óstöðugt alþjóðlegt ástand og fæðuöryggi

Trausti lýsti dökkum horfum á alþjóðavettvangi þar sem stríð og tolladeilur hefðu grafið undan stöðugleika. Hærra olíuverð og gríðarleg óvissa er um framleiðslu og aðgengi að áburði. Hann lagði áherslu á að þegar kreppir að skipti mestu máli að hafa öfluga innlenda framleiðslu: „Við verðum að efla eigin framleiðslugetu,“ sagði hann og minnti á að sjálfstæð matvælaframleiðsla væri hornsteinn fullveldis.

Óvissan um ESB

Trausti sagði þjóðina nú þurfa að ákveða hvort halda ætti áfram viðræðum við Evrópusambandið. Bændasamtökin væru ekki á móti þjóðaratkvæðagreiðslu, en hann benti á að óvissan ein og sér drægi úr fjárfestingu í landbúnaði. Stærstu áhrifin af aðild væru líklega brottfall tolla, þar sem framleiðendaverð hér væri víða hærra en í ESB. Hann sagði nauðsynlegt að stjórnvöld ynnu náið með bændum ef til viðræðna kæmi: „Það væru stór mistök að halda bændum utan við þá vinnu.“

Búvörusamningar stærsta verkefnið

Endurskoðun búvörusamninga er eitt stærsta verkefni næstu ára, sagði Trausti. Bændur hefðu skýrar kröfur um réttlátt kerfi, lífvænlegan rekstur og traustar upplýsingar til neytenda. Tollvernd yrði áfram meginþáttur og breytingar á lögum og afurðastöðvum þyrfti að vinna í samráði.

Trausti lagði áherslu á að samstaða bænda væri grundvallaratriði: „Við erum ein stétt með það sameiginlega markmið að tryggja íslenskum landbúnaði framtíð.“

Bjartsýni þrátt fyrir áskoranir

Hann lauk ræðu sinni á jákvæðum nótum og sagðist trúa því að samvinna bænda og stjórnvalda gæti skapað stöðug og vaxtarhvetjandi skilyrði. „Hér duga engin vettlingatök,“ sagði hann, en bætti við að bændur hefðu aldrei verið latir til verka.