Hrat verður hátíska
Líf og starf 24. júní 2024

Hrat verður hátíska

Höfundur: Sigrún Pétursdóttir

Ögurstund sjálfbærrar tísku virðist nú hafa risið upp, ef merkja má nýlegar fréttir þess efnis.

Komið hefur á daginn að þrátt fyrir áframhaldandi viðleitni tískumerkjanna til þess að ná fram áætluðum loftslagsmarkmiðum sínum, á iðnaðurinn enn í erfiðleikum með þann framgang.

Meðal annars má telja á fingrum sér þau vörumerki sem hafa skuldbundið sig að fullnustu er kemur að því að draga úr gróðurhúsalofttegundum, auk þess sem þörfin fyrir auknar samstarfsaðgerðir verður æ meira áberandi. Það er þó ekki öll nótt úti enn. Nýlegt samþykki löggjafar Evrópuráðsins um vistvæna hönnun felur í sér lykilskref í átt að sjálfbærari starfsháttum.

Samþykkti Evrópuráðið reglugerð þar sem þess er krafist að allur framleiddur varningur sé gerður á þann hátt að hann endist lengur, sé auðveldari að gera við og/eða endurvinna. Til viðbótar verður eyðing óseldra textílvara bönnuð í öllum 28 aðildarríkjum ráðsins. Þessi löggjöf sem og slíkar eftirlitsráðstafanir er beitt til að draga vörumerki til ábyrgðar og ýta þeim í átt að aukinni umhverfisábyrgð.

Sjálfbærni grundvallaratriði framtíðar

Orðið sjálfbærni er nefnilega ekki lengur bara tískuorð heldur grundvallaratriði fyrir framtíð fataiðnaðarins.

Siðferðileg vinnubrögð og vistvæn meðvitund flokkast þannig ekki undir valkvæðar ákvarðanir heldur brýn nauðsyn ef vel á að fara. Enda má segja, þó sorglegt sé, að umhverfisáskoranir knýi áfram jákvæðar breytingar innan iðnaðarins.

Vörumerki sem þegar hafa tileinkað sér þessi framleiðsluferli meðvitaðri neyslu standa því styrkum fótum – á meðan önnur leggja nú allt kapp á að framfylgja nýundirrituðum kröfum samnings Evrópuráðsins.

Eftirspurn neytenda ýtir undir breytingar

Á meðan mannlegur vilji helst í hendur við framfarir í tækni er þó framtíðin björt. Sífellt fleiri nýjungar skjóta upp kollinum, allt frá vinnslu efnastranga til verkfæra gagnsæis í birgðakeðjunni. Þannig gerir tæknin vörumerkjum sífellt auðveldara fyrir er kemur að því að minnka umhverfisfótspor þegar sjálfbærni, siðferðileg vinnubrögð og gagnsæi er sett í forgang.

Með aukna meðvitund þar sem horfið er frá ofsahraða neysluhyggjunnar, meta neytendur nú oftar gæði fram yfir magn og kjósa fremur að versla tíma- lausa og vel hannaða hluti sem eru gerðir á siðferðilegan og umhverfisvænan hátt. Þessi skref í átt að meðvitaðri neyslu og ábyrgari neytendahegðun mótar hreyfingu og framtíð tískuiðnaðarins til hins betra og vonandi að löggjafarvöld utan Evrópuráðsins fari nú að fordæmi þess og setji hugmyndum á borð við hraðtísku og ógagnsæi í framleiðsluferli stólinn fyrir dyrnar.

Klæði úr kirnum matarsóunar

Til viðbótar við ábyrgari hegðun bæði neytenda og framleiðenda hafa hinir síðarnefndu æ oftar farið ótroðnar götur er kemur að vinnslu efnis. Leðurlíki úr sveppum, strigaskór úr efni þörunga og þar fram eftir götunum, en nýjasta nýtt er vinnsla efnis úr matvælaúrgangi.

Hér á eftir eru fimm áhugaverð fyrirtæki sem hafa leitast við að nýta það sem af fellur.

Bananatex er afrakstur samvinnu svissneska fyrirtækisins QWSTION og svo garn- og vefnaðarsérfræðinga frá Taívan, en saman þróuðu þeir fyrsta endingargóða, vatnshelda efni heimsins sem eingöngu er búið til úr stilkum bananaplantna. Plönturnar, sem eru lífrænt ræktaðar á Filippseyjum, þarfnast engrar efnameðferðar og endurnýjast uppskera þeirra að fullu innan eins árs.

Piñatex, undir stjórn vísindakonunnar dr. Carmen Hijosa, heldur utan um vinnslu efnis úr laufum ananasávaxtarins, sem annars væri fargað, en ananasinn, sem einnig er ræktaður á Filippseyjum, er laus við öll eiturefni. Efnisstrangar sem unnir eru úr trefjum laufanna eru með áferð á við leður, sem auðvelt er að lita.

Orange Fiber er fyrirtæki þeirra Adriana Santanocito og Enrica Arena, en þær framleiða einstakt efni með silkiáferð, sem unnið er úr berki sítrusávaxta. Þéttleika efnisins er hægt að stjórna en hafa eigendurnir þróað aðferðina nú í áratug með góðum árangri.

Vegea var stofnað af þeim Francesco Merlino og Gianpiero Tessitore, sem rannsökuðu mismunandi eiginleika jurtatrefja og hófu vinnslu á jurtaleðri úr því sem til féll eftir vínframleiðslu, þá vínberjahýðum, fræjum og stilkum. Þeir benda á að margir milljarðar lítra af víni eru framleiddir árlega og því vinnsla úr hratinu veruleg.

Parblex var stofnað af listnemunum Rowan Minkley og Rob Nicoll sem gerðu tilraunir á vinnslu plastlíkis úr kartöfluúrgangi. Vel tókst til og hefur „plastið“ m.a. verið notað í gerð gleraugnaumgjarða og fatahnappa. Frekari vinnsla þeirra varð til framleiðslu á svipuðu efni og við þekkjum sem mdf-plötur í smíðavinnu og hefur komið í ljós að einnig er hægt að vinna úr úrganginum pappírslíkt efni sem hægt er að nýta á ýmsa vegu.

Stjörnuspá vikunnar
Líf og starf 15. júlí 2024

Stjörnuspá vikunnar

Vatnsberinn er eitthvað órór þessa dagana enda einhver stífla á verkefnum í krin...

Gerum okkur dagamun
Líf og starf 12. júlí 2024

Gerum okkur dagamun

Nú er ekki seinna vænna en að fara að leggja línurnar fyrir sumarið og með það t...

Bænder
Líf og starf 12. júlí 2024

Bænder

Sumir fara á Tinder. Aðrir hafa ekki tíma í slíkt vegna anna í búskapnum. Hér, k...

Vættafundur á Eyjabökkum
Líf og starf 10. júlí 2024

Vættafundur á Eyjabökkum

Orðsins list kemur að þessu sinni frá Oddbjörgu Sigfúsdóttur.

Sumarkveðja
Líf og starf 10. júlí 2024

Sumarkveðja

Nú þegar lífið kviknar með sumrinu og golan leikur við kinn, skulum við gleðjast...

Himbrimi
Líf og starf 9. júlí 2024

Himbrimi

Himbrimi er nokkuð stór vatnafugl og er einn af einkennisfuglum íslenskra heiðav...

Sumarsveiflan 2024
Líf og starf 8. júlí 2024

Sumarsveiflan 2024

Áherslur tískunnar fara nokkuð vítt og breitt þetta árið en nú þegar er farið að...

Dugur og elja ofar öllu
Líf og starf 8. júlí 2024

Dugur og elja ofar öllu

Eitt þeirra mætu kvenfélaga sem hér á landi sitja er Kvenfélag Hringsins sem hef...