Fréttir 05. desember 2019

„Losum” 19 tonn af geislavirkum úrgangi og 8,8 milljón tonn af CO2 vegna raforkuframleiðslu

Hörður Kristjánsson

Stöðugt minni hluti raforku á Íslandi er framleiddur með endurnýjanlegum orku­gjöfum samkvæmt gögnum Orku­stofnunar og er hann nú aðeins 11%. Þá eru 34% orkunnar sögð framleidd með kjarnorku og 55% með kolum, olíu og gasi vegna sölu á upprunavottorðum úr landi.

Æpandi þversagnir eru í þessum tölum því á sama tíma segir Orkustofnun að 99,99% raforku á Íslandi séu framleidd með endurnýjanlegum orkugjöfum. Allt á þetta þó skýringar í sölu íslenskra orkufyrirtækja á uppruna- eða hreinleikavottorðum  raforku til erlendra framleiðslufyrirtækja, sem nota „óhreina“ orku til að framleiða sínar vörur.

Í staðinn verða íslensku orku­fyrirtækin að skrá á sig mengun  sem hlýst af framleiðslu erlendu fyrirtækjanna. Samt hefur hvorki farið fram sala á orku frá Íslandi né   raunverulegur innflutningur á CO2 og kjarnorkuúrgangi til Íslands.

Ítrekað hefur verið fjallað um þetta mál í Bændablaðinu allt frá því  þáverandi formaður Sambands garðyrkjubænda benti á þennan sérkennilega lið á orkureikningum í júní 2014. Í kjölfarið varð bakslag í sölu upprunavottorða árið 2015 eftir yfirlýsingar þingmanna og ráðherra um að tekið yrði á málinu. Ekkert gerðist og áfram hefur stöðugt  verið gengið á endurnýjanlega hluta íslensku raforkunnar í skráningu Orkustofnunar.

Engar vangaveltur um siðferði

Í kynningu Landsvirkjunar á hrein­­leika­­vottorðunum hefur erlendu kaupendunum verið bent á að þeir geti síðan notað vottorðin til að fá ýmiss konar umhverfisvottanir  og selt sínar vörur í skjóli þeirra á hærra verði til neytenda en ella. Það geta þeir gert þrátt fyrir að halda áfram að nota óhreina orku við sína framleiðslu. Ekkert er þar minnst á siðferði slíkra viðskipta gagnvart grunlausum neytendum. Þeir telja sig  væntanlega vera að borga hærra verð fyrir vörur frá fyrirtækjum sem stunda umhverfisvæna framleiðslu.

Hrein íslensk raforka úr  89% árið 2011 í 11% árið 2018

Íslensk orkufyrirtæki hófu sölu á upprunavottorðum raforku árið 2011. Í gögnum Orkustofnunar kemur fram að það ár hafi 89% raforkunnar á Íslandi verið endurnýjanleg orka. Hins vegar var 5% hlutdeild orkunnar framleidd með kjarnorku og 6% með jarðefnaeldsneyti.

Árið 2018 var hreina íslenska raforkan aðeins orðin 11% af heildarsölu raforku á Íslandi samkvæmt tölum Orkustofnunar. Þá var 34% orkunnar framleidd með geislavirku úrani og 55% raforkunnar voru sögð framleidd með jarðefnaeldsneyti, eða kolum, olíu og gasi. Svona er nú komið fyrir hreinorkulandinu Íslandi.

Líklegt má telja að hlutfall raforku sem framleitt er með endurnýjanlegum orkugjöfum á Íslandi verði á pappírunum komið niður fyrir 10% á þessu ári. Þar ræður  eftirspurn eftir syndaaflausnum í orkumálum vegna mikillar umræðu um hlýnun jarðar. Allir vilja jú geta sýnt fram á það á pappírunum að þeir séu ekki að framleiða vörur með orku sem orsakar útblástur gróðurhúsalofttegunda, þótt þeir geri það samt.

Mengun flutt inn í stórum stíl?

Í staðinn fyrir sölu á uppruna­vottorðum frá íslenskum raforku­fyrirtækjum verða Íslendingar að taka á sig á pappírunum ábyrgð á losunartölum frá erlendum fyrirtækjum sem kaupa vottorðin. Í tölum Orkustofnunar kemur fram að vegna þess að íslensk raforka er að 34% hluta sögð framleidd með kjarnorku þá skrifum við á okkur 0,94 milligrömm af geislavirkum úrgangi á hverja kílówattstund. Það skildi eftir sig tæp 19 tonn af geislavirkum úrgangi á árinu 2018.

Íslensk raforka er svo að 55% hluta sögð framleidd með jarðefnaeldsneyti. Þess vegna tökum við á okkur samkvæmt pappírunum 443,13 grömm af koltvísýringi á hverja kílówattstund af raforku. Það jafngildir því að við höfum verið að losa um 8,8 milljónir tonna af CO2 út í andrúmsloftið á síðasta ári vegna okkar „hreinu“ raforkuframleiðslu.

– Sjá nánar á bls. 20–21 í nýju Bændablaði.