Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið hefur birt spurningar Evrópusambandsins um landbúnað ásamt svörum á heimasíðu sinni, sjavarutvegsraduneyti.is. Jón Bjarnason sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra setti fram þá stefnu að þýða bæri bæði spurningar og svör og hefur það nú verið gert.

Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið hefur birt spurningar Evrópusambandsins um landbúnað ásamt svörum á heimasíðu sinni, sjavarutvegsraduneyti.is. Jón Bjarnason sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra setti fram þá stefnu að þýða bæri bæði spurningar og svör og hefur það nú verið gert. Skýrsluna má nálgast hér.

Skýrslan er allítarleg eða vel á annað hundrað blaðsíður. Í henni kemur meðal annars fram að samtals töldust vera 4.290 bændabýli á Íslandi árið 2008, þar af 3.223 í eigu bænda og samstarfsaðila þeirra. Ekki var stundaður landbúnaður á öllum býlunum en sem viðmiðun greiddu 3.045 býli gjöld af landbúnaðarframleiðslu árið 2006. Þá kemur fram að 2,5 prósent af vinnuafli hafi haft atvinnu af landbúnaði árið 2008 og að landbúnaður hafi staðið undi 1,4 prósentum af vergri þjóðarframleiðslu. Velta í landbúnaði var árið 2008 27,6 milljarðar króna. Þá er tekið fram að 6,5 prósent þjóðarinnar búi í dreifbýli og vakin athygli á því mikilvæga hlutverki sem landbúnaður gegnir í byggðaþróun og atvinnulífi í dreifbýli. Fullyrða megi að almennur og pólitískur vilji að baki núverandi stuðningi við landbúnað byggist að miklu leyti á tveimur póstum; annars vegar fæðuöryggi og hins vegar hinu mikilvæga hlutverki sem landbúnaður leikur í dreifbýlissamfélaginu.

Landbúnaðarstefna á Íslandi er byggð á tveim grundvallar lagabálkum. Í skýrslunni er þetta útskýrt svo: „Stefna varðandi framleiðslu og markaðssetningu landbúnaðarafurða er sett fram í Lögum um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvöru nr. 99/1993. Í lögum þessum eru sett fram opinber markmið í landbúnaðarstefnu Íslands og rammi fyrir landbúnaðinn og reglugerðir um hann. Með lagasetningunni eru sett fram atriði sem eru sambærileg við Stoð I í sameiginlegri landbúnaðarstefnu Evrópusambandsins.
Í annan stað eru stefnumið um skilyrði fyrir stuðningi við byggingar á býlum, kynbætur kvikfjár og aukinnar (ráðgjafa)þjónustu sett fram í Búnaðarlögum nr. 70/1998. Auk þess ber að nefna eftirfarandi lög: Lög um skógrækt nr. 3/1955, Lög um landshlutarverkefni í skógrækt nr. 95/2006 og Lög um landgræðslu nr. 17/1995. Þau verkefni sem þessi lagasetning snýst um eru sambærileg við Stoð II í sameiginlegri landbúnaðarstefnu Evrópusambandsins.“

Landbúnaður á Íslandi er rekinn við erfið landfræðileg og veðurfarsleg skilyrði og framleiðsla er takmörkunum háð, bæði hvað varðar tegundir og gæði. Í skýrslunni segir: „Framleiðslukostnaður er hár og markaðurinn smár í samanburði við flesta aðra. Það er því erfitt að koma í framkvæmd almennum atriðum landbúnaðarstefnu, þar á meðal að jafna stöðu á neyslumarkaði og að verðlagning og matvælaöryggi sé ásættanlegt. Starfsemi landbúnaðargeirans verður því afar erfið án verndunar fyrir erlendri samkeppni með notkun hárra tolla, stuðningi við innanlandsframleiðslu og takmörkuðu aðgengi að markaðnum með háum tollkvótum.“

Í skýrslunni kemur fram að engar áætlanir séu uppi um breytingar á landbúnaðarstefnu stjórnvalda. Um framtíðarþróun í landbúnaði segir að „Núverandi landbúnaðarstefna er aðallega sett fram í Lögum nr. 99/1993, nr. 70/1998 og gildandi samningum milli ríkisstjórnarinnar og Bændasamtaka Íslands sem gilda til 2013-2015. Ekki eru til aðrar áætlanir um stefnuna en að halda áfram vinnu í samræmi við fyrrnefnd markmið. Starfandi ríkisstjórn leggur mikla áherslu á matvælaöryggi, t.d. að auka hlutfall innlendra landbúnaðarafurða. Á sömu nótum er mikil áhersla lögð á sjálfbærni. Ennfremur má reikna með að ný tækifæri komi upp varðandi matvælaöryggi og sjálfbærni dreifbýlis þegar hafðir er í huga möguleikar í framleiðslu (t.d. kornrækt og markaðssetning beint frá býli) sem kunna að fylgja framþróun í tækni við framleiðslu, búvísindum, ræktun og tæknilegri þróun.“

Skýrslan í heild sinni.