Skoðun 11. júní 2018

Rangt gefið

Hörður Kristjánsson

Það er og hefur verið rangt gefið í peningamálum landsins um langt árabil. Það er því fagnaðarefni að þeir sem fara fyrir framkvæmd peningastefnunnar, Seðlabankinn sjálfur, skuli nú vera búinn að viðurkenna að þessi gjörningur sé rangur.

Hagræðingarnefnd hefur verið að störfum í Seðlabankanum um nokkurt skeið til að skoða hvað betur megi fara í peningamálastefnunni sem þar er iðkuð. Nú leggur nefndin til í skýrslu sem ber heitið „Framtíð íslenskrar peningastefnu“ að völd Seðlabankans verði aukin og að húsnæðisliðurinn verði tekinn út úr verðbólgumarkmiði. Reyndar eru færðar fram 11 tillögur um endurbætur á peningastefnunni.

Það er fullt tilefni til að hrósa skýrsluhöfundunum Ásgeiri Jónssyni, Ásdísi Kristjánsdóttur og Illuga Gunnarssyni fyrir að hafa komist að þessari niðurstöðu. Samt má alveg halda því fram að það þurfti enga nefnd til að komast að þessum sannleika. Skýrsluhöfundar segja réttilega: „Sérhver peningastefna hefur kosti og galla. Það skiptir ekki höfuðmáli hvaða stefna er valin – heldur að farið sé eftir þeim leikreglum sem hvert fyrirkomulag krefst á hverjum tíma.“

Einmitt það, af hverju í ósköpunum hafa stjórnvöld og Seðlabankinn þá valið að fara ekki að leikreglum?

Fyrir hvern eða hverja hefur peningastefnan verið rekin? Er það fyrir þjóðina eða hefur það verið fyrir einstaka hagsmunahópa?

Varðandi völd Seðlabankans, t.d. er lýtur að peningaútgáfu, þá hefðu menn einfaldlega átt að fara að lögum um Seðlabankann í stað þess að afsala sér í raun með aðgerðarleysi þeim völdum til viðskiptabankanna. Þeir hafa komist upp með að búa til innistæðulausa rafmynt til að gambla með um langt árabil og rakað til sín peningum úr samfélaginu á fölskum forsendum og um leið gert peningastjórn Seðlabankans vita máttlausa.

Í einni af 11 tillögum nefndarinnar er komist að þessari merkilegu staðreynd sem fjölmargir hafa bent á í gegnum tíðina.

„Á Íslandi er málum svo háttað að ríflega fjórðung vísitölu neysluverðs má rekja til húsnæðisverðs. Þetta getur valdið óheppilegri skörun á milli markmiða um verðstöðugleika annars vegar og fjármálastöðugleika hins vegar. Ekki aðeins fyrir þær sakir að Seðlabankinn þurfi að beita stýrivöxtum til þess að hafa hemil á húsnæðisverði sem hefur 25% í verðbólgumarkmiði bankans heldur hafa vextir bankans mjög takmörkuð áhrif á húsnæðisverð sökum þess að vaxtaleiðni hérlendis frá stýrivöxtum yfir til lengri verðtryggðra vaxta er afar veik og tölfræðilega ómarktæk.“

Árum saman hefur verið vitað að þetta er í ósamræmi við framkvæmd peningastefnu í öllum okkar viðskiptalöndum og skrúfar upp verðbólgu. Þannig hefur þessi eini liður haft hundruð milljarða af almenningi og fyrirtækjum á liðnum árum og gert venjulegt launafólk að þrælum bankanna. Var m.a. bent á þetta ósamræmi í þessum dálki í síðasta Bændablaði og vísað í tölur Eurostat.

Það versta varðandi framkvæmd útreiknings á neysluvísitölunni á Íslandi er að hún hefur stórskaðað allan almenning á Íslandi. Þannig hefur fjöldi fólks misst aleigu sína vegna þess að rangur vísitöluútreikningur hefur í tengslum við verðtryggingu skrúfað upp skuldastöðu fólks. Margir hafa líka bugast í baráttunni við þetta óréttlæti og ákveðið í kjölfarið að yfirgefa þessa jarðvist. Þetta er grafalvarlegt mál og snýst ekki bara um einhvern leik að tölum, heldur fólk af holdi og blóði. Ábyrgð þeirra sem stýrt hafa þessum ósóma er því óhugnanlega mikil. 

Skylt efni: Skoðun