Skoðun 20. apríl 2016

Aflandshamingja

Hörður Kristjánsson
Það verður nú að segjast eins og er að hin pólitíska umræða á Íslandi í síðustu viku var líkari súrrealískum reyfara en einhverjum veruleika á eldfjallaeyju í miðju Atlantshafi. 
 
Umræðan var á margan hátt athyglisverð og maður spyr sig á hvaða vegferð við Íslendingar erum nú hvað varðar mannleg samskipti. Fúkyrði, heift, hatur og mannorðsmeiðingar sem einkennt hafa umræðuna á samfélagsmiðlum, kunna aldrei góðri lukku að stýra. 
 
Viðbrögð þáverandi forsætisráðherra við ásökunum um að maðkur gæti verið í mysu hans varðandi skráðar peningaeignir fjölskyldumeðlims á eyjunni Tortólu, voru vægast sagt dapurleg. Röng viðbrögð ráðherrans hafa örugglega valdið honum meiri persónuskaða en ef hann hefði einfaldlega staðið upp strax og vikið af vettvangi þegar honum mátti vera ljóst að staðan var óverjandi.
 
Þetta mál virðist ekki snúast um að lögbrot hafi verið framið, enda hefur slíkt hvorki verið sannað né afsannað með óyggjandi hætti. Þar er miklu fremur spurt um siðferði stjórnmálamanna. Varla er hægt að áfellast almenning fyrir að spyrja slíkra spurninga eftir allt sem á undan er gengið. Hins vegar verða spyrjendur þá líka að passa sig að skripla þá ekki á skötunni. Hvert erum við komin í umræðunni ef við beitum t.d. brotum á siðareglum í viðleitni við að sanna siðferðisbrot á aðra?
 
Rétt væri í öllu þessu umróti að líta aðeins um öxl. Það eru nefnilega ekki mörg ár síðan það þótti meiri háttar dyggð að kunna að spila með fjármálakerfinu á erlendum vettvangi. Það átti líka að gera alla Íslendinga að milljarðamæringum. Undir þá vitfirringu kyntu bankar og fjármálastofnanir og ef einhver man það ekki, þá endaði það með hruninu mikla haustið 2008. 
 
Ein helsta undirrót þess hversu illa fór fyrir skuldsettum almenningi í landinu við það hrun, var verðtryggingin. Þótt allir vissu að hún spólaði með veldisvexti upp hrikalegt gengisfall krónunnar og margfaldaði skuldir almennings, þá var ekkert gert í því að kippa verðtryggingunni úr sambandi. Enn sitjum við uppi með þann óskapnað og spurningin er ekki hvort, heldur hvenær hún mun valda okkur öðru stóráfalli. Kosturinn er þó sá að það er enn hægt að afstýra stórtjóni, ef peningaöflin fást til að hlusta. 
Það er sorglegt að helstu baráttumennina fyrir viðhaldi verðtryggingarinnar sé að finna í röðum þeirra sem þykjast vera að berjast fyrir hagsmunum alþýðu manna. Í gegnum lífeyrissjóðina hafa þessir aðilar barist hatrammlega gegn afnámi verðtyggingar. Eðlilega berjast bankar líka hatrammlega gegn slíkum áformum, enda er verðtryggingin skjótvirkasta leiðin til að tæma vasa almennings.
 
Án þess að fatta það er almenningur svo flæktur í kóngulóarvef í gegnum alls konar aflandsviðskipti. Þar fara fremstir í flokki bankar og lífeyrissjóðirnir sem almenningur á en fær engu um ráðið hvernig er stjórnað. Ef mér skjátlast ekki eru íslenskir lífeyrissjóðir og tryggingafélög með skráðar eignir í 33 ríkjum. Þar er um að ræða verðbréf upp á 5.645 milljónir Bandaríkjadollara eða nærri 700 milljarða íslenskra króna. Fjölmörg þessara ríkja hafa verið skilgreind sem skattaskjól þar sem bankaleyndin er í hávegum höfð. Sem greiðandi í Lífeyrissjóð verslunarmanna þá er undirritaður væntanlega orðinn samsekur um glæpsamlegt athæfi samkvæmt skilgreiningum gargandi siðapostula götunnar. Ætli það þýði þá eitthvað fyrir mig að afsaka það með því að ég hafi ekki vitað hvar lífeyrissjóðurinn fjárfestir? Ég get ekki einu sinn hætt að borga inn á þessa fjandans aflandseyjareikninga þó ég vildi. Íslensk lög banna mér það. - Á nokkur egg að lána mér?
Erlent